Гісторык: у знішчэнні ісламістамі культурных каштоўнасцяў шмат эксгібіцыянісцкага

ісламістыБаевікі тэрарыстычнай групоўкі «Ісламская дзяржава» (ІД) працягваюць распаўсюджваць у інтэрнэце скандальныя відэаролікі. У цэнтры ўвагі — знішчэнне тэрарыстамі помнікаў даўніны. Вядома, што ісламісты ўжо зраўнялі з зямлёй разваліны старажытных гарадоў Німруда і Хатры на тэрыторыі Іраку, а зараз прыглядаюцца да егіпецкіх пірамід. Чаму баевікі знішчаюць старажытныя помнікі? Чым гэта небяспечна для чалавечай цывілізацыі і ці доўга яшчэ будуць працягвацца акты вандалізму? На пытанні карэспандэнта КРЫНІЦА.INFO адказаў беларускі гісторык, дацэнт гістарычнага факультэта БДУ Яўген Красулін.

— Яўген Аляксандравіч, чым усё-такі не дагадзілі ісламістам помнікі гісторыі?

— У знішчэнні адэптамі групоўкі культурных каштоўнасцяў, на мой погляд, вельмі шмат эксгібіцыянісцкага: ІД проста хоча звярнуць на сябе ўвагу.

Па некаторых звестках жудасныя публічныя пакаранні смерцю палонных, з дапамогай якіх тэрарысты спрабавалі папулярызаваць сябе першапачаткова, былі пастановачнымі. Затым баевікі перайшлі на знішчэнне старажытных культурных аб’ектаў. Прычым, падобна, і гэтыя навіны першапачаткова былі фэйкавымі.

Напрыклад, тэрарысты распаўсюджвалі паведамленне аб тым, што знішчана частка сцяны Нінэвіі. Крыху пазней археолагі паведамілі, што гэта не адпавядае рэчаіснасці. У мяне ёсць пытанні і з нагоды знішчэння «на камеру» некаторых рэліквій у музеях. Не выключана, што гэта ўсё ж былі не арыгіналы, а копіі.

У хуткім часе, аднак, калі яны пабачылі, што не атрымліваюць неабходнага эфекту, баевікі ІД перайшлі да цалкам рэальных, а не пастановачных акцый.

Знішчэнне тэрарыстамі ІД каштоўных аб’ектаў мае таксама і рэлігійную падаплёку. Бо іслам заклікае вернікаў не ствараць для сябе ідалаў, як духоўных, так і матэрыяльных. Такое меркаванне існуе не толькі сярод баевікоў «Ісламскага дзяржавы»… Напрыклад, з Саудаўскай Аравіі перыядычна прыходзяць дадзеныя аб распаўсюдзе там прапановы знішчыць магілу прарока Мухамеда. Людзі патрабуюць гэтага не таму, што з’яўляюцца нейкімі варварамі або папросту бескультурнымі, а зыходзячы з сваіх рэлігійных установак.

— Але дзеянні баевікоў «Ісламскай дзяржавы» не адпавядаюць уяўленням большасці людзей аб тым, як павінны паступаць вернікі любых канфесій…

— Прыхільнікаў ІД наогул цяжка аднесці да прадстаўнікоў ісламскай рэлігіі. Кажучы простай мовай, гэта адмарозкі, якія невядома з якімі мэтамі збіліся ў групу. Яны прынеслі з сабой мноства спакусаў, адно з якіх — знішчэнне помнікаў. Вось, паглядзіце, кажуць яны, у адпаведнасці з запаветамі Алаха мы пазбаўляем людзей ад ідалаў і матэрыяльных прыхільнасцяў. На самай жа справе гэтыя дзеі супярэчаць Карану, таксама, як і забойствы, учыненыя тэрарыстамі. Ісламам катэгарычна забаронена адбіраць жыцці ў палонных, не кажучы ўжо пра метады, якімі дзейнічаюць баевікі.

Знішчаючы помнікі пад прыкрыццём рэлігійнасці, ісламісты пускаюць пыл у вочы слабым людзям. Бо калі ўчытацца ў гісторыю ісламскіх дзяржаў, мы бачым, што мусульмане ніколі не імкнуліся пазбавіць чалавецтва матэрыяльных каштоўнасцяў. Былі выпадкі, калі на заваяваных тэрыторыях мусульмане адбівалі скульптурам насы. Гэта звязана забаронай у ісламе ствараць малюнак чалавека. Пасля гэтай аперацыі скульптуры ў разуменні захопнікаў пераставалі быць выявамі людзей. Пры гэтым цалкам помнікі не знішчаліся. Больш за тое, ісламская цывілізацыя ўзбагаціла сусветную культуру шматлікімі шэдэўрамі як у духоўнай сферы, так і ў матэрыяльнай.

— Зусім нядаўна ІД заявіла пра свой намер разбурыць егіпецкія піраміды. Наколькі доўга будуць працягвацца здзекі з помнікаў архітэктуры?

— Асноўная задача ісламісцкай групоўкі — прыцягнуць увагу грамадскасці да сваёй дзейнасці, выклікаць, так бы мовіць, шок. Баевікі добра разумеюць, што калі доўгі час яны будуць праводзіць адны і тыя ж акцыі — зроблены першапачаткова эфект сыдзе на не. Таму, хутчэй за ўсё, тэрарысты не стануць развіваць гэтую тэму, а прыдумаюць што-небудзь яшчэ. Спадзяюся, гэта будзе не ядзерны выбух.

Іншая справа, што гучныя акцыі заўсёды прыцягваюць паслядоўнікаў. Герастрата былі і будуць заўсёды. Напрыклад, усе мы памятаем, што пасля расстрэлу супрацоўнікаў «Шарлі Эбдо», некалькі груп паспрабавала паўтарыць тэрарыстычныя атакі ў Францыі. Не выключана, што знойдуцца і людзі, якія паспрабуюць разбураць помнікі ўслед за ІД. Аднак, калі казаць аб музейных экспанатах і каштоўных аб’ектах у турыстычных зонах, то яны вельмі добра абаронены. Таму ні пірамідам, ні сфінксу, ні магіле прарока Мухамеда пакуль нічога не пагражае.

Калі разбіраць сітуацыю з разбурэннем помнікаў у глабальным кантэксце, магу сказаць наступнае. Варварскія дзеянні ІД — нагода задумацца над тым, што далёка не для ўсіх людзей гістарычныя помнікі з’яўляюцца бясспрэчнай каштоўнасцю.

За прыкладамі далёка хадзіць не трэба. Дастаткова звярнуць увагу на тое, што адбываецца ў Беларусі. Мноства помнікаў даўніны ў мінулым было знішчана і, уласна кажучы, працягвае вынішчацца цяпер. Таму шок ад дзеянняў «Ісламскай дзяржавы», хутчэй, выкліканы адзінай пазіцыяй СМІ і паводзінамі баевікоў групоўкі.

Праблема знішчэння спадчыны для чалавецтва заўсёды была і застаецца нявырашанай. Для адукаваных людзей, якія разумеюць, што са знішчэннем помнікаў становіцца менш наша цывілізацыя, наша культура, страта гістарычнай спадчыны катастрафічная.

Марыя Дзмітрыева

Шаноўныя чытачы! Krynica.info з’яўляецца валанцёрскім праектам. Нашы журналісты не атрымліваюць заробкаў. Разам з тым праца сайту патрабуе розных выдаткаў: аплата дамену, хостынгу, тэлефонных званкоў і іншага. Таму будзем радыя, калі Вы знойдзеце магчымасць ахвяраваць сродкі на дзейнасць хрысціянскага інфармацыйнага парталу. Пералічыць сродкі можна на тэлефонны нумар Velcom: +375 29 6011791. Па магчымых пытаннях звяртайцеся на krynica.editor@gmail.com




Блогі