Сем адказаў аб важным. Прафесар Марына Мажэйка

Розныя людзі, розныя лёсы, але ўсіх аб’ядноўвае вера ў Ісуса Хрыста. Так можна сказаць пра герояў цыкла інтэрв’ю “Сем адказаў аб важным” ад Тамары Вяцкай. Часам гэтыя людзі будуць здавацца нам далёка не ідэальнымі (а мы самі хіба ідэал?), часам адказы будуць вастрэй пытанняў (так бывае, калі зачэпіш патаемнае), часам нешта будзе выглядаць спрэчным (дык давайце спрачацца!),  але нязменным будзе адно – уражанне, што паразмаўляў з цікавым суразмоўцам пра самае важнае. Сёння сем пытанняў адрасаваныя Марыне Мажэйка.

mojeiko_0
Марына Мажэйка: Каханне – гэта як сонца: ёсць сонейка – і ўсё вакол ззяе

Даведка “КРЫНІЦЫ”:

Мажэйка Марына Аляксандраўна,

доктар філасофскіх навук, прафесар,

прарэктар па навуковай рабоце ДУА «Інстытут тэалогіі імя святых Мяфодзія і Кірыла” Беларускага дзяржаўнага універсітэта,

аўтар больш за тысячу чатырохсот публікацый па праблемах філасофіі і культуралогіі.

 

 

1. Вы-то самі – чалавек веруючы?

Так. Свет занадта добры (складана уладкованы, гарманічны і цудоўны), каб паўстаць без аўтарскай задумы.

2. Філасофія рэлігіі – гэта складана?

У прынцыпе, як і любая філасофія: з аднаго боку, гэта складана, таму што патрабуе намаганняў (гэта значыць для разумення філасофскіх канцэпцый патрэбна пэўная падрыхтоўка і засваенне тэрміналогіі), з другога боку – зусім не складана, таму што гэтыя канцэпцыі адказваюць на самыя актуальныя светапоглядныя пытанні (гэта значыць як раз на тыя, якія чалавек сам сабе задае).

2. Ці можа чалавек, выхаваны ў пэўнай рэлігійнай культуры, мяняць перакананні?

Гэта вельмі цікавае пытанне. Быйшы выхаваным ў пэўнай культуры, чалавек ўбірае ў сябе перакананні і ідэі, частка з якіх ён ўсведамляе, частка ж застаецца па-за яго ўсведамлення.

Напрыклад, еўрапеец, выхаваны ў культуры, заснаванай на хрысціянстве, бачыць свет як заснаваны на глыбокіх унутраных заканамернасцях, якія адкрыты для іх рацыянальнага спасціжэння. Уласна, па-за гэтай светапогляднай ўстаноўкай наогул немагчымая сама навука, таму што яна заснавана на двух няяўных прынцыпах: свет развіваецца па пэўных законах, і гэтыя законы пазнавальныя. Падобнае бачанне свету характэрна для любога еўрапейца, незалежна ад таго, ці з’яўляецца ён вернікам ці атэістам. Аднак аб’ектыўна у аснове такога падыходу ляжыць менавіта хрысціянская ідэя усёпранікальнага Логаса, – ідэя Логаса, якая фактычна ідзе ад хрысціянства, увасобіўшы ў сабе фундаментальныя ўстаноўкі заходняй ментальнасці, становіцца сімвалам класічнай культуры заходняга тыпу.

Быўшы выхаванымі ў такім культурным кантэксце, чалавек, нават калі ён свядома і мяняе тыя ці іншыя перакананні, тым не менш, захоўвае глыбінныя падставы сваёй свядомасці, у якіх ён не аддае сабе справаздачы і якія ён увабраў разам з культурай, у якой ён сфармаваўся як асоба.

4. Для філосафа важна, да якой канфесіі ён сябе адносіць?

Так, гэта мае прынцыповае значэнне, таму што філосаф, будуючы сваю мадэль свету, павінен вызначыць сваё стаўленне па многіх фундаментальных пазіцыях: Як паўстаў сусвет? Што ёсць чалавек? Які сэнс яго існавання? І філосаф, як мінімум, павінен для пачатку вызначыць, што яму бліжэй: разумець свет і чалавека ў якасці выніку чароўнага творы ці ў якасці прадукту натуральнай эвалюцыі

5. Што ёсць каханне – для прафесара філасофіі?

О, гэта выдатны пытанне! У Старажытнай Грэцыі каханне разглядалася як касмічная сіла. Гесіёда у сваім трактаце «Тэагонія» называў Эраса (каханне) Пратагонам, гэта значыць «першародны», маючы на ўвазе, што гэта боства ўзыходзіць да саміх вытокаў гісторыі светабудовы. Антычны філосаф Эмпедокл разглядаў Філію (Любоў) як сілу стварэння, аб’яднання касмічных элементаў у прыгожае цэлае – космас, у той час як Нейкас (Разлад) падзяляў элементы, вяртаючы космас у хаос.

Калі ж казаць пра каханне як аб чалавечым досьведзе, то ў філасофіі існуе цэлая традыцыя яго тлумачэньня. Платон стварыў выдатны міф пра прабацькоў людзей – такіх магутных і мудрых, што багі на Алімпе, баючыся іх моцы, вырашылі аслабіць іх і падзялілі кожнага напалам, а атрыманыя палоўкі перамяшалі. З тых часоў, па платонаўскай легендзе, гэтыя палоўкі імкнуцца адзін да аднаго і шукаюць адзін аднаго, спадзеючыся злучыцца ў цэлую і цэласную асобу, здабыўшы тым самым мінулую магутнасць. Нямецкі філосаф Гегель казаў пра тое, што ў каханні чалавек аддае сябе іншаму, але, атрымліваючы ўзаемадзеянне гэтага, другога, здабывае тым самым і самога сябе, – і гэта адзіны спосаб быць сабой. Рускі філосаф В.С.Салаўёў лічыў каханне адзіным спосабам дасягнення неўміручасці.

У філасофскай традыцыі склалася шмат розных канцэпцый любові, якія залежаць ад нацыянальных культурных традыцый, рэлігійных поглядаў, маральных каштоўнасцяў.

6. А для жанчыны?

Каханне – гэта як сонца: ёсць сонейка – і ўсё вакол ззяе і радуе, няма яго – свет пахмурны і шэры …

7. Дабро і зло – ёсць?

Ёсць абставіны, учынкі і думкі, якія чалавек пазітыўна ці негатыўна ацэньвае – у залежнасці ад прынятых ім каштоўнасцяў. Гэта значыць, і дабро, і зло існуюць не анталагічна і, тым больш, не персаніфікавана: мы не можам паказаць пальцам на што-небудзь ці на кагосьці і сказаць: «Вось яно, ўвасабленне зла». Зло ёсць недахоп дабра ў тым ці іншым ўчынку, у той ці іншай думцы. З пункту гледжання маралі, баязлівасць ёсць недахоп, недахоп адвагі, прагнасць – недахоп шчодрасці і да т.п.

Падрыхтавала Тамара Вяцкая, КРЫНІЦА.INFO

Шаноўныя чытачы! Krynica.info з’яўляецца валанцёрскім праектам. Нашы журналісты не атрымліваюць заробкаў. Разам з тым праца сайту патрабуе розных выдаткаў: аплата дамену, хостынгу, тэлефонных званкоў і іншага. Таму будзем радыя, калі Вы знойдзеце магчымасць ахвяраваць сродкі на дзейнасць хрысціянскага інфармацыйнага парталу. Па магчымых пытаннях звяртайцеся на krynica.editor@gmail.com




Блогі