Дзіна Шаўцова: рэлігійныя арганізацыі Беларусі прызвычаіліся вырашаць праблемы непублічна

Дзіна (1) Прэзідэнцкая кампанія ў Беларусі – час, калі выбаршчыкі могуць паглядзець на сваё жыццё і па ім ацаніць вынікі працы ўлады пад крытычным вуглом, задаючы сабе пэўныя пытанні. Для вернікаў гэта пытанні, звязаныя не столькі з узроўнем жыцця або даступнасцю сацыяльных выгод (хоць і гэта важна), колькі звязаныя з магчымасцю свабодна і без перашкод вызнаваць сваю рэлігію. Карэспандэнт партала Krynica.info сустрэлася з праваабаронцам і юрыстам Дзінай Шаўцовай, якая на прыкладах распавяла, што такое свабода сумлення па-беларуску.

– Чым займаецца юрыдычнае служэнне ў царкве, якія пытанні вы дапамагаеце вырашаць?

Д: – З прававога пункту гледжання царква – гэта юрыдычная асоба, правільнае і поўнае найменне – рэлігійная абшчына хрысціян поўнага Евангелля “Царква Ісуса Хрыста”. Як у любой юрыдычнай асобы, у царквы ў працэсе дзейнасці ўзнікаюць самыя розныя пытанні прававога характару, звязаныя з гаспадарчай дзейнасцю, з працоўнымі, падатковымі, зямельнымі адносінамі і г.д. Часам трэба прааналізаваць дагавор, часам ацаніць сітуацыю, з нагоды якой звяртаюцца грамадзяне, альбо звярнуцца ў дзяржаўны орган па пытанні прымянення заканадаўства аб рэлігійных арганізацыях. Вядома, да нас як да юрыстаў звяртаюцца ў царкве па самых розных пытаннях, у якіх патрабуецца дапамога альбо парада. У сілу сваіх ведаў і кампетэнцыі ў асобных выпадках можам даць адказ, у іншых параіць, куды лепш звярнуцца.

Акрамя гэтага, сферай нашых прафесійных інтарэсаў з’яўляецца рэлігійная свабода як адна з базавых правоў – міжнародна-прававыя стандарты дадзенага права, практыка і дакументы, якія іх фармуюць, наша нацыянальнае заканадаўства ў гэтай сферы і практыка яго прымянення. Наогул, мы, юрысты, у асобных выпадках, калі парушаецца права на свабоду рэлігіі і веравызнання, дапамагаем у яго абароне. Правы чалавека маюць універсальную прыроду, у іх аснове ляжыць годнасць чалавека. Таму абарона права, у тым ліку свабоды індывіда або групы індывідаў вызнаваць рэлігію, дзейнічаць і жыць у адпаведнасці са сваімі перакананнямі, – гэта абарона годнасці і каштоўнасці чалавека.

– Як бы Вы ахарактарызавалі рэлігійную практыку ў Беларусі на дадзены момант?

Д: – Беларускае грамадства ў дачыненні да рэлігійнай прыналежнасці і практыкі мае наступныя характарыстыкі:

– Нізкая рэлігійнасць пры слабой сувязі рэлігіі з паўсядзённым жыццём у цэлым. Калі ж казаць пра характар ​​рэлігійнасці пераважнай большасці беларусаў, то яна мае пераважна дэкларатыўны характар. Па даследаванню Gallup за 2009 год Беларусь з 114 краін займае 10 месца па найбольш нізкіх ацэнках ступені ўплыву рэлігіі на паўсядзённае жыццё. Раз у месяц і часцей царкву наведвае 80,9% пратэстантаў, 55% каталікоў і толькі 22% праваслаўных. Паводле апытання, праведзенага ў 2011 годзе Інстытутам сацыялогіі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, “праўдзіва вернікам” лічыць сябе кожны пяты беларус, сярод іх да праваслаўя сябе адносяць 57,3%, да каталіцтва – 34,5%, да пратэстанцтва 31 %.

– Дамінаванне праваслаўя і значная прысутнасць каталіцтва і пратэстантызму евангеліцкага тыпу. Па афіцыйнай інфармацыі аб распаўсюджанасці канфесій, якой з’яўляюцца звесткі аб колькасці зарэгістраваных суполак у краіне суполак, то на 1 студзеня 2014 года праваслаўныя абшчыны складалі 49,24% (1615) у агульнай структуры суполак, каталікі – 14,88% (488), а пратэстанты 27,65% (907), у т.л.: хрысціяне веры евангельскай (пяцідзесятнікі) – 15,85% (520) і баптысты – 8,75% (287),

– Рэгіянальная неаднастайнасць: Гродзенская вобласць мае праваслаўна-каталіцкі профіль, Брэсцкая – праваслаўна-пратэстанцкі. Больш за тое, у некаторых вялікіх сельскіх населеных пунктах ўплыў пратэстанцкіх цэркваў дамінуючы (аграгарадок Альшаны, дзе з 7500 тыс. жыхароў больш за палову належыць да пяцідзесятніцкай суполкі).

– Імкненне дзяржавы да кантролю над сітуацыяй. Беларускае заканадаўства аб рэлігіі пабудавана такім чынам, каб даць магчымасць уладам ўмешвацца ў гэтую сферу

– Ці адбыліся нейкія змены ў Законе “Аб свабодзе сумлення і рэлігійных арганізацыях” з часоў 2002г. Ці з’явілася ў вернікаў больш свабоды? Напрыклад, у пратэстантаў?

Д: – Адной з самых балючых кропак як дзеючага заканадаўства, так і правапрымяняльнай практыкі, з’яўляецца патрабаванне абавязковай рэгістрацыі (арт.16). Нягледзячы на ​​тое, што склад правапарушэння ў дачыненні да дзейнасці рэлігійнай арганізацыі без дзяржаўнай рэгістрацыі быў выключаны з першай часткі артыкула 9.9. КаАП ў пачатку 2011 года, адміністрацыйны пераслед незарэгістраваных арганізацый працягваецца на падставе іншых артыкулаў. Так ў 2014 годзе, ужо не ў першы раз, суд у  Гомелі падвергнуў адміністрацыйным спагнанням лідараў і членаў баптысцкай абшчыны якая належыць да Міжнароднай рады цэркваў Евангельскіх хрысціян-баптыстаў, якія не рэгіструюцца зыходзячы са свайго веравучэння. Прыцягненне за арганізацыю менавіта рэлігійнага мерапрыемства па арт.23.34 КаАП РБ мае ў Беларусі распаўсюджванне, нават нягледзячы на ​​тое, што ў пераліку масавых мерапрыемстваў, указаных у артыкуле 23.34 КаАП, адсутнічае паняцце «іншых мерапрыемстваў», якія ў адпаведнасці з Законам  “Аб масавых мерапрыемствах у Рэспубліцы Беларусь» з’яўляюцца асобным выглядам масавых мерапрыемстваў і да якіх, як раз, адносяцца рэлігійныя мерапрыемствы.

– Ці можна сёння замежным місіянерам праводзіць у Беларусі рэлігійную дзейнасць? Ці лёгка атрымаць дазвол для гэтага?

Д: – У дачыненні  да замежных святароў закон прадугледжвае наступныя палажэнні: 1) рэлігійную арганізацыю можа ўзначальваць толькі грамадзянін Рэспублікі Беларусь (арт.13 Закона “Аб свабодзе сумлення і рэлігійных арганізацыях”); 2) існуе спецыяльная працэдура запрашэння замежнага грамадзяніна ў мэтах заняцця рэлігійнай дзейнасцю, якая прадугледжвае неабходнасць узгаднення з Упаўнаважаным па справах рэлігій і нацыянальнасцяў такога запрашэння. Прычым знаходжанне iншаземца можа быць толькі “часовым”. Рашэнне аб падаўжэнні візаў і дазволаў знаходзяцца цалкам у кампетэнцыі аднаго дзяржаўнага органа, які можа не кіравацца патрэбамі і жаданнямі самой рэлігійнай арганізацыі, і не павінен матываваць, чаму прымае тое ці іншае рашэнне, што робіць працэс адвольным.

– Форум-18 зафіксаваў 7 выпадкаў крымінальных спраў з 2010 года за дзейнасць рэлігійных арганізацый без рэгістрацыі. Ці можна казаць пра свабоду ў такім выпадку?

Д: – З 2005 за дзейнасць без рэгістрацыі прадугледжана крымінальная адказнасць (арт. 193-1 КК РБ). Да гэтага моманту выпадкі прыцягнення да крымінальнай адказнасці за рэлігійную дзейнасць па дадзеным артыкуле не вядомыя, выносіліся папярэджанні пракуратуры, былі  распачатыя крымінальныя справы (пасля спыненыя). Форум 18 налічвае 7 такіх выпадкаў з 2010 года. Нягледзячы на ​​тое, што ні адна з крымінальных спраў не была даведзена да канца, прымяненне такой меры магчыма, што ставіць вернікаў, якія належаць да незарэгістраваных суполак пад пастаянную пагрозу пераследу. Падчас прыняцця Закона “Аб свабодзе сумлення” ў 2002 годзе кіраўнікі рэлігійных канфесій звярталіся ў дзяржаўныя органы, у якасці рэакцыі на пераследы праходзілі маштабныя акцыі (Кампанія, у выніку якой было сабрана больш за 50 тыс. подпісаў, пост-галадоўка ў Царкве “Новае жыццё” ў 2005 годзе і наступнае развіццё сюжэту вакол дадзенай арганізацыі, публічныя скаргі на пераследы). На жаль, з цягам часу рэлігійныя арганізацыі ў цэлым прызвычаіліся да існуючага парадку рэчаў і спрабуюць вырашаць свае праблемы самі, пазбягаючы кантактаў з СМІ.

Гутарыла Вольга Зробак, Krynica.info, фота з архіву Дзіны Шаўцовай.

Шаноўныя чытачы! Krynica.info з’яўляецца валанцёрскім праектам. Нашы журналісты не атрымліваюць заробкаў. Разам з тым праца сайту патрабуе розных выдаткаў: аплата дамену, хостынгу, тэлефонных званкоў і іншага. Таму будзем радыя, калі Вы знойдзеце магчымасць ахвяраваць сродкі на дзейнасць хрысціянскага інфармацыйнага парталу. Па магчымых пытаннях звяртайцеся на krynica.editor@gmail.com




Блогі