Ганна Хітрык: у Беларусі закрываюць вочы на ​​праблему аўтызму з-за страху і недахопу інфармацыі

Анна Хитрик

У Беларусі закрываюць вочы на ​​праблему аўтызму і дзяцей з аўтызмам з-за страху і недахопу інфармацыі, лічыць Ганна Хітрык, акторка Купалаўскага тэатра, спявачка, лідар  гурта S°unduk і спецыяліст Цэнтра дапамогі аўтычным дзецям.

Як распавяла Ганна Хітрык у гутарцы з журналістам Крыніцы пасля прэзентацыі ў Нацыянальным аэрапорце Мінск камунікатара ДАР для дзяцей і дарослых з аўтызмам, што калі ў яе сына год таму дыягнаставалі аўтызм, яны спачатку з мужам «упалі ў кому» і ніхто не мог ёй растлумачыць, што яна працягвае жыць. «Гэта было вельмі-вельмі страшнае пачуццё — пачуццё, як быццам на цябе глядзяць усе і хацелася надзець вялікую майку, на якой было б напісана« Адчапіцеся ад мяне ўсе! Я ўсё ведаю», — сказала Ганна. — А цяпер я бачу, што адбылося з маім дзіцем, гэта маё цудоўны дзіця. І я хачу навучыць яго бачыць прыгожае ў людзях і я веру, што так правільна».

— Аня, як вы думаеце, праблема беларускага грамадства ў дачыненні да дзяцей з аўтызмам ў тым, што людзі ўсё яшчэ не гатовыя быць адкрытымі для зносін з такімі дзецьмі, гэта значыць, быць проста больш добрымі? Або ў нечым іншым?

— Самая вялікая наогул праблема чалавека — гэта страх. Ты баішся дапамагчы, ты баішся паглядзець на нейкую праблему, бо не ведаеш, як з ёй справіцца. Ведаеце, калі чуеш пра тое, што ў чалавека здарылася нейкая бяда — непапраўная бяда, то табе прасцей сказаць: ой, мне зараз патэлефануюць, мне пара. Гэта не таму, што ты такі жорсткі. А таму, што ты не разумееш, што трэба, чым ты мог бы канкрэтна дапамагчы. Таму прасцей схавацца, закапацца галавой у падушку, а потым зрабіць выгляд: а я нічога не ведала. Ці вось гэта «Трымайся!» — гэта самае жудаснае.

У нашым грамадстве праблема з аўтызмам такая — людзі баяцца, таму што яны не інфармаваныя. Я вось чытаю водгукі бацькоў звычайных дзяцей аб iнклюзiўнай адукацыі. І яны пішуць пра дзяцей з аўтызмам, напрыклад, такое: так, гэта такія няшчасныя дзеці, напэўна, але я б не хацеў, каб маё дзіця сябравала з такім — а раптам ён відэльцам у вока ўдарыць?

Гэта значыць чалавек прадставіў сабе проста нейкага жахлівага дэмана, які ходзіць з відэльцам у кішэні і б’е дзяцей. Такім людзям хочацца растлумачыць, што агрэсіўным можа быць і тыповае дзіця з нормай. Часцяком агрэсіўнымі мы іх гадуем, таму што наладжваем іх: свет жорсткі і табе трэба супраціўляцца, глядзі, вось мы гуляем у вайнушкі і гэтак далей.

А нашы дзеці… Мы вучым іх гуляць, у іх няма цягі да нейкіх пісталетаў, відэльцаў і таму падобнага. Мы вучым іх гуляць у мяч і радуемся, калі яны проста яго кідаюць, калі яны проста звяртаюць на яго ўвагу, калі проста глядзяць нам у вочы. Мы радуемся кожнай яго першай усмешцы — як радуюцца усмешцы нованароджанага. Так мы радуемся, калі дзесяцігадовае дзіця, якое не ўсміхалася тры гады, раптам усміхаецца нам.

І гэтыя дзеці — не проста сапраўдныя, чыстыя дзеці, гэта дзеці з велізарным патэнцыялам. Вы ведаеце, як кажуць, адны дзверцы зачыніліся, а другiя адкрылiся — шырока- шырока. Вось гэта такія дзеці, другiя дзверцы ў іх адкрываюцца настолькі шырока, што з’яўляюцца шыкоўныя музыканты, артысты, мастакі, палітыкі і гэтак далей. Людзі, якія вельмі шмат умеюць і вельмі шмат бачаць менавіта сэрцам. Таму мне здаецца, што калі б наша грамадства больш інфармавалі і патлумачылі, што гэта не няшчасныя дзеткі і мы можам проста з імі сябраваць, любіць іх і быць разам. Тады б і бацькі перасталі саромецца, што ў іх ёсць нейкая асаблівая праблема.

— Але ўсё ж чаму гэта так успрымаюць бацькі?

— А я вам скажу чаму. Вось распавяду «вясёлы» выпадак. Нядаўна гаварыла з мамамі — была на канферэнцыі ў Маскве ад нашага Цэнтра дапамогі аўтычным дзецям. У зале чалавек 250 — матуль з розных краін і гарадоў, але ў асноўным з Расіі, Беларусі, Украіны. І вось адна мама сказала: вы ведаеце, калі я прыйшла да лекара і нам сказалі, што ў нашага дзіця аўтызм — я заплакала. Ну, гэта нармальная рэакцыя — абсалютна. А ёй медыкі кажуць: ды перастаньце, жанчына, чаго вы плачаце, вы яшчэ маладая — народзіце хутчэй здаровага. І тады ўсе ў зале кажуць: і мне так сказалі. Вось у чым жах, вось у чым страх. Уяўляеце, калі лекар, які павінен псіхалагічна абняць цябе і сказаць: дзяўчынка, прарвемся, мы разам, не плач. Не таму не плач, што народзіш сабе здаровенькага, а таму, што зараз я табе распавяду, што трэба рабіць, і мы разам гэта зробім. І тады мама скажа «так» і яна будзе адкрытай, і паверыць. А нашы мамы даходзяць да таго, што ім жыць не хочацца. І не тое што там другога нараджаць, а і на гэтага не ведаеш як глядзець.

А калі б людзям патлумачылі, што баяцца не трэба ні бацькам, ні нам усім, то гэтым дзецям, магчыма, і не патрэбна была б гэтая інклюзія і яны прыйшлі б у звычайны клас. Таму што яны вельмі розныя, няма ж такога — першы, другі, трэці ўзровень складанасці. Яны розныя, ёсць высока функцыянальныя дзеткі, у якіх проста ёсць нейкая праблемы, і ты да іх як быццам ключыкі падносіш, падбіраеш. Ты вучыш іх усміхацца, а затым вучыш гуляць, а потым ты тлумачыш яму, што сябар гэта выдатна, гэта весела. І ён табе верыць і адкрываецца. І вы разам ідзяце за ручку ў школу.

— Скажыце, Аня, а асабіста вам чым гэта цікава, чаму вы так глыбока ўніклі ў гэтую праблему?

— А асабіста… У майго сына аўтызм дыягнаставалі год таму, і я з актрысы-спявачкі стала неўрастэнiчнай мамай, якой таксама параілі нарадзіць здаровае дзіцятка. І мы разам з мужам «упалі ў кому» спачатку, і  нават было пачуццё непрымання свайго дзіцяці. І гэта было жудасна, таму што ніхто, зусім ніхто псіхалагічна не мог мне растлумачыць, што я працягваю жыць. Гэта было вельмі-вельмі страшнае пачуццё , як быццам на цябе глядзяць усе. Хацелася надзець вялікую майку, на якой было б напісана «Адчапіцеся ад мяне ўсе! Я ўсё ведаю». Калі тваё дзіця ляжыць там у гразі і есць яе, таму што яно не ведае, як па-іншаму прыцягнуць увагу, а ты не разумееш, што яно хоча проста увагі. Табе здаецца, што ён проста здзекуецца з цябе.

І тады мы з мужам пазычылі грошы ва ўсяго свету і паехалі ў Ізраіль, дзе мне ўправілі мазгі. Шкада, што мне прыйшлося ехаць для гэтага ў Ізраіль, бо мы да гэтага часу аддаём гэтыя даўгі. Але разам з тым я не шкадую, таму што цяпер з тым, што я даведалася, я магу сказаць такім жа бацькам: мама, не бойся, я табе дапамагу, я сама мама, глядзі, гэта мой сын і ў яго ёсць вось такія поспехі. І вось, калі мы пазнаёміліся са Славай (Крыніца — Вячаслаў Паршута, старшыня савета Цэнтра дапамогі аўтычным дзецям), першае, што я сказала: Слава, я табе дапамагу, я ўсё ведаю, а калі чагосьці не ведаю, то мы мяне навучым. І вось цяпер я сертыфікаваны тэрапiст, сертыфікаваны выкладчык і не кінула тэатр, наколькі гэта магчыма, хоць, вядома, аддалілася на нейкую адлегласць ад яго.

Але я бачу, што адбылося з маім дзіцём, якое, да прыкладу, кажа: мам, куды мы ідзем? а купі мне гэта! А я кажу: у нас няма грошыкаў. Ён здагадліва: да? Ааа. Гэта маё цудоўнаe дзіця і многія думаюць, што ён проста распешчанае дзіця з нейкімі там сваімі штампікамі. А вядзе ён сябе часцяком нашмат лепш, чым звычайныя дзеткі з нормай. У яго няма агрэсіі, злосці, і калі ён кагосьці штурхае, то гэта гульня з серыі «Абдымі мяне», а не штуршок, які прыносіць боль дзіцяці. А вось яго часцей крыўдзяць простыя дзеці, бо бачаць, што ён не можа даць здачы, а я не хачу вучыць яго даваць здачы. Я хачу навучыць яго бачыць прыгожае ў людзях і я веру, што так правільна.

— Вось бачыце, таленавіты чалавек таленавіты ва ўсім, — уступае ў размову Вячаслаў Паршута, старшыня савета Цэнтра дапамогі аўтычным дзецям (гэта дабрачыннае грамадскае аб’яднанне). — Аня таленавітая акторка, спявачка і вось наколькі яна таленавітая ў гэтай галіне, настолькі ж яна таленавітая як тэрапiст. Я гэта кажу не проста як старшыня нашага таварыства. Я гэта кажу як тата, які бачыць вынікі працы Ані і іншых спецыялістаў, якія ў нас працуюць, і бачыць той цуд, якi адбываецца дзякуючы нашай Анечцы.

Як паведамляла Крыніца, кіраўнік праекта «Інклюзія Анлайн», удзельнік савета МДГА «Дзеці. Аўтызм. Бацькі» Ірына Дзяргач лічыць, што галоўная праблема ў дачыненні да дзяцей з аўтызмам, што ў нашай краіне гэтыя дзеці выпадаюць з сістэмы адукацыі. І гэта адбываецца таму, што ў Беларусі амаль няма неабходных спецыялістаў, паводніцкіх аналітыкаў, гатовых працаваць у гэтым плане з дзецьмі з аўтызмам.

Дадатак «Камунікатар ДАР», прэзентацыя якога прайшла 17 снежня, распрацаваны міжнароднай дабрачыннай грамадскай арганізацыяй «Дзеці. Аўтызм. Бацькі» пры падтрымцы генпартнера праекта — кампаніі VELCOM.

Гутарыла Алена Зянкевіч

Шаноўныя чытачы! Krynica.info з’яўляецца валанцёрскім праектам. Нашы журналісты не атрымліваюць заробкаў. Разам з тым праца сайту патрабуе розных выдаткаў: аплата дамену, хостынгу, тэлефонных званкоў і іншага. Таму будзем радыя, калі Вы знойдзеце магчымасць ахвяраваць сродкі на дзейнасць хрысціянскага інфармацыйнага парталу. Пералічыць сродкі можна на тэлефонны нумар Velcom: +375 29 6011791. Па магчымых пытаннях звяртайцеся на krynica.editor@gmail.com




Блогі