Беларускі дзень сурка, або страсці па Гуляку

groundhog day, День сурка

З ЗША ў Беларусь прыйшла традыцыя святкаваць 2 лютага Дзень сурка. У нашай краіне гэтае свята ў асноўным знакамітае дзякуючы аднайменнаму фільму з удзелам Біла Мюрэя пра тое, як яго герой-журналіст, што б ён не рабіў, дзень ад дня прачынаецца ў адным і тым жа горадзе ў адзін і той жа дзень. Менавіта такое адчуванне склалася пасля з’яўлення паведамленняў пра тое, што ўпаўнаважаны па справах рэлігій і нацыянальнасцяў Леанід Гуляка рэзка раскрытыкаваў Каталіцкі Касцёл у Беларусі і рэлігійнае аб’яднанне Сведак Іеговы.

Справа ў тым, што менавіта іх па тых жа прычынах ён жа крытыкаваў роўна год таму – 22 студзеня 2015 года. Тады ён заявіў, што некаторыя ксяндзы з Польшчы спрабуюць займацца ў Беларусі палітыкай, парушаюць адміністрацыйнае заканадаўства, а тэалагічны акадэмію Каталіцкая Царква арганізуе не там і не так. «Складваецца ўражанне, што кіраўніцтва Рымска-каталіцкай царквы не зацікаўлена ў падрыхтоўцы сваіх кадраў», – сказаў Леанід Гуляка.

Акрамя таго, паводле яго слоў, Сведкі Іеговы распаўсюджваюць рэлігійную друкаваную прадукцыю ў неўстаноўленых месцах, ажыццяўляюць рэлігійную дзейнасць за межамі тэрыторыі, дзе дзейнічае абшчына, ажыццяўляюць актыўнасць расійскія і ўкраінскія прадстаўнікі арганізацыі, распаўсюджваючы ў Беларусі сваю літаратуру – «паўсюдна парушаюць заканадаўства».

Дасталося тады ад галоўнага па рэлігіі і некаторым рэлігійным суполкам, якія парушаюць заканадаўства аб помніках гісторыі і архітэктуры (трэба сказаць, што часцей за ўсё ў грамадства ўзнікаюць прэтэнзіі да Беларускай Праваслаўнай Царквы, якая змяняе вонкавы выгляд старажытных цэркваў), а таксама праваслаўных святароў з Украіны, якія служаць у Гомельскай вобласці, не маючы на ​​тое дазволу. Фактычна тое ж самае парушэнне, што і ў Сведак Іеговы, аднак тырады крытыкі ў дачыненні да БПЦ не было. Таксама застаўся без увагі і той факт, што кіруе найбуйнейшай канфесіяй у краіне насуперак заканадаўству замежны грамадзянін.

Заявы Леаніда Гуляка выклікалі рэзкую крытыку з бок каталіцкіх вернікаў, якія нават пачалі збор подпісаў пад адкрытым лістом да кіраўніцтва краіны пра тое, што крытыка без фактаў з боку высокапастаўленага чыноўніка абражае вернікаў, іх пастыраў і іх рэлігійныя пачуцці. Пры гэтым кіраўніцтва Касцёла адзначыла, што з 1989 года колькасць святароў-беларусаў у краіне вырасла ў шэсць разоў – з 60-й да 360-і. А амбасадар Польшчы Лешак Шарэпка нагадаў, што менавіта дзякуючы святарам з Польшчы адрадзілася Каталіцкі Касцёл у Беларусі, былі адбудаваны многія храмы.

Але ні вернікі, ні іерархі, ні дыпламаты не змаглі змяніць стаўленне ўладаў. Не дапамаглі і сустрэчы апостальскага нунцыя Клаўдыё Гуджэроцці ў МЗС Беларусі, бо 29 студзеня ўжо прэзідэнт Аляксандр Лукашэнка заявіў, што не вельмі задаволены службай некаторых польскіх святароў, таму што некаторыя з іх займаюцца не тымі, рэчамі, якімі павінны. Такім чынам, ён даў зразумець, што, прынамсі, не супраць заяў Леаніда Гулякі, а то і сам іх ініцыяваў.

Падчас візіту ў Беларусь у сакавіку 2015 года дзяржаўнага сакратара Папы Францішка кардынала П’етра Параліна склалася ўражанне, што напружанасць у адносінах паміж чыноўнікамі і кіраўніцтвам Каталіцкай Царквы стала не такой вострай. Нават хадзілі чуткі, што Леанід Гуляка быў адпраўлены ў адстаўку, але, як выявілася, на такі крок улады краіны пайсці не гатовыя.

А 2 лютага 2016 года ўпаўнаважаны па справах рэлігій і нацыянальнасцяў зноў выліўся крытыкай на адрас каталікоў і сведак Іеговы. І зноў Каталіцкая Царква не жадае рыхтаваць беларускіх святароў, святары (зараз ужо беларускія, а не польскія) займаюцца дэструктыўнай дзейнасцю (чытай палітыкай), а сведкам Іеговы ён за распаўсюд літаратуры рэлігійнага зместу без адпаведнага ўзгаднення з мясцовымі органамі ўлады ўвогуле прыгразіў здыманнем з рэгістрацыі некаторых абшчын. Пры гэтым заклікаў мясцовыя органы ўлады спыняць няўзгоднены распаўсюд рэлігійнай літаратуры і «дэструктыўную» дзейнасць з боку святароў. Так што супрацьстаянне Леаніда Гулякі ў адносінах з канфесіямі выйшла на новы ўзровень. Але, па яго словах, ён да шуму гатовы.

Характэрна, што ў Апарата ўпаўнаважанага па справах рэлігій і нацыянальнасцяў, як і ў мясцовых выканкамаў, паўнамоцтваў на «зняцце з рэгістрацыі» няма. Толькі суд можа вынесці рашэнне аб ліквідацыі абшчыны, тады як рэгіструючы орган можа зрабіць толькі пісьмовае папярэджанне. У той жа час старшыня Рэлігійнага аб’яднання Сведак Іеговы ў Рэспубліцы Беларусь Павел Ядлоўскі заяўляе, што Леанід Гуляка не сустракаўся з прадстаўнікамі РА больш за два гады, а папярэджанне было вынесена ўсяго адной з 27-і абшчын.

Што тычыцца таго, што Каталіцкі Касцёл нібыта недастаткова працуе ў справе падрыхтоўкі новых святароў, то Леаніду Гуляку, мяркуючы па ўсім, няўцям, што святарскае служэнне – гэта не прафесія, а пакліканне. Тут недастаткова проста вывучыць малітвы і абрады. Тым больш, што кожны жадаючы стаць рымска-каталіцкім святаром павінен добраахвотна пазбавіць сябе магчымасці мець сям’ю, у адрозненне ад грэка-каталіцкіх і праваслаўных святароў або пратэстанцкіх пастараў. А да гэтага не кожны гатовы, асабліва ў краіне, у якой 99 гадоў «дзяржава беларуская (так, бо РБ цалкам прызнае сваю спадчыннасць) планамерна знішчае ўсякую мараль, рэлігійныя інстытуты і адукацыю». Атрымаць новыя парасткі на выпаленым поле – справа не з лёгкіх.

«У сваіх ацэнках дзейнасці Рымска-Каталіцкага Касцёла ў Беларусі апарат упаўнаважанага па справах рэлігій і нацыянальнасцяў Беларусі і яго аддзелы выступаюць у найгоршых савецкіх традыцыях. Яны спрабуюць указваць, што рабіць Касцёлу, у той час як іх галоўная функцыя – максімальна садзейнічаць дзейнасці Касцёла», – лічыць сустаршыня аргкамітэту партыі БХД Павал Севярынец, на думку якога, беларускім уладам трэба насіць Касцёл на руках за яго дзейнасць у краіне.

Замест гэтага чыноўнікі вінавацяць каталіцкіх святароў у дэструктыўнай дзейнасці. У чым яна заключаецца, не паведамляецца, тым больш, што святароў за яе не судзяць. Аднак зразумела, што ўладам яна моцна не падабаецца. «Ксяндзы – людзі, якія шмат вучыліся і свет бачылі. І маюць погляд на рэчы, адрозны ад погляду дзяржаўнай прапаганды. А ёсць інфарматары, якія даносяць і вертыкалі, і спецслужбам, што яны ў казаннях і ў прыватных размовах кажуць. І гэта таварышу Гуляка не падабаецца», – мяркуе журналіст Кастусь Шыталь.

Прыклад жа з каталіцкім святаром з Барысава Уладзіславам Лазарам, які ў 2013 годзе паўгады правёў у турме КДБ па абвінавачванні ў грашовай дапамозе чалавеку, якога абвінавацілі ў шпіянажы супраць Беларусі, дае яснае разуменне таго, што можа чакаць «дэструктыўных» ксяндзоў-грамадзян Беларусі.

Сітуацыя ж 2015 года яскрава паказала, што словы Леаніда Гулякі – гэта не толькі яго словы, але і словы кіраўніка дзяржавы. Так што абвінавачванні, якія прагучалі з вуснаў чыноўніка, у любы момант могуць знайсці сваё адлюстраванне ў рэальных крымінальных справах.

На думку сустаршыні БХД Віталя Рымашэўскага, гэтыя заявы – гэта таксама «прамая пагроза польскім уладам перад абмеркаваннем далейшага лёсу санкцыяў у дачыненні да прадстаўнікоў беларускага рэжыму, якое адбудзецца 15 лютага». «Заяву можна трактаваць як пагрозу і прамы шантаж: калі вы (Польшча і ЕС – рэд.) не здыміце санкцыі – у Беларусі будзе яшчэ горш», – адзначыў палітык.

Не выключаны тут і аналагічны сігнал Ватыкану, які перад прэзідэнцкімі выбарамі ў кастрычніку 2015 года адмовіўся сустрэцца з Аляксандрам Лукашэнкам. А афіцыйны Мінск на сустрэчу разлічваў, у тым ліку, і для паляпшэння сваіх пазіцый у перамовах з Брусэлем і Вашынгтонам.

Што тычыцца ўжо не хаваемых пагроз у адрас Сведак Іеговы за парушэнні дыскрымінацыйнага беларускага заканадаўства, то тут нельга выключаць версію пра тое, што такім чынам улады спрабуюць націснуць на пратэстанцкія канфесіі ў краіне, паказаўшы, якая будучыня іх можа чакаць, калі яны не пойдуць на кантакт . У апошні ж час, у перыяд сур’ёзнага эканамічнага крызісу, кіраўніцтва Беларусі актывізавала свае кантакты з лідарамі пратэстанцкіх канфесій, але, мяркуючы па ўсім, пуга, якая дапаўняе пернік, па-ранейшаму застаецца ў яго за пазухай.

Не варта забываць аб магчымым умяшанні і іншым канфесіям Беларусі. Не выключэнне тут і Беларуская Праваслаўная Царква, якой таксама дасталася за мінулы год ад высокіх чыноўнікаў, уключаючы прэзідэнта. Але гэта ўжо зусім іншая гісторыя…

Максім Гацак

Шаноўныя чытачы! Krynica.info з’яўляецца валанцёрскім праектам. Нашы журналісты не атрымліваюць заробкаў. Разам з тым праца сайту патрабуе розных выдаткаў: аплата дамену, хостынгу, тэлефонных званкоў і іншага. Таму будзем радыя, калі Вы знойдзеце магчымасць ахвяраваць сродкі на дзейнасць хрысціянскага інфармацыйнага парталу. Пералічыць сродкі можна на тэлефонны нумар Velcom: +375 29 6011791. Па магчымых пытаннях звяртайцеся на krynica.editor@gmail.com




Блогі