Амерыканскі эксперт: у ліберальных і кансерватыўных хрысціян ЗША розны погляд на выбары

13148373_1228983667113115_579748759_o (1)

Krynica.info працягвае публікацыю гутаркі з амерыканскім палітолагам, прафесарам палітычных навук ва ўніверсітэце Нотр-Дам, экспертам у пытаннях узаемадзеяння рэлігійных суполак і дзяржавы Вінсэнтам Філіпам Муньёзам (Vincent Phillip Muñoz). Прапануем вашай увазе частку інтэрв’ю пра рэлігійнае жыццё і маючыя адбыцца прэзідэнцкія выбары ў ЗША.

Гутарка з амерыканскім экспертам: свабода, рэлігія і дзяржава

Krynica.info: Як ідуць справы з рэлігійнасцю ў ЗША?

Вінсэнт Муньёз: Па-рознаму, вядома. Няма ніякіх патрабаванняў да рэлігійнасці. Людзі вольныя. Як і ўсюды, у ЗША людзі могуць выхоўвацца ў рэлігійнай абстаноўцы, затым у маладосці яны не так моцна практыкуюць сваю рэлігію, але са з’яўленнем дзяцей зноў робяцца больш рэлігійнымі. Гэта натуральна. Магчыма, гэтая жывучасць рэлігіі тлумачыцца, у адрозненне ад Еўропы, аддзяленнем Царквы ад дзяржавы. Па іроніі лёсу, незалежнасць рэлігіі ў аддаленай перспектыве прыводзіць да яе росквіту. А сувязь рэлігіі з дзяржавай можа прыводзіць да расчаравання, бо рэлігія можа быць занадта палітызаваная, і тым самым адштурхоўваць ад сябе некаторых вернікаў, якія нязгодныя з палітыкай. Такім чынам, незалежнасць рэлігіі дапамагае захоўваць рэлігійны характар ​​людзей.

Krynica.info: Ці можна сказаць, што ЗША з’яўляюцца хрысціянскай краінай?

Вінсэнт Муньёз: Большасць людзей у краіне з’яўляюцца хрысціянамі. Але гэта не значыць, што ў нас ёсць спецыяльныя законы, якія б не дазвалялі, напрыклад, нехрысціянам галасаваць або займаць палітычныя пасады. Так што, няма ніякай афіцыйнай сувязі з хрысціянствам. Наш афіцыйны прынцып — гэта рэлігійная свабода. А рэлігійная свабода адпавядае зараджэнню хрысціянства. Бо раннія хрысціяне падвяргаліся ганенням з боку рымлян. У хрысціянства ёсць доўгая гісторыя аддзялення ад дзяржавы і рэлігійнай свабоды. Вядома, так не было на працягу ўсёй гісторыі, але гэта не з’яўляецца чужым для хрысціянства.

Напрыклад, у Евангеллях не згадваецца які-небудзь від палітычнага ладу. Ісус кажа: аддайце кесару кесарава, а Богу — Божае. Вядома, гэта не ў поўнай меры тычыцца аддзялення Царквы ад дзяржавы, але аддзяленне Царквы ад дзяржавы і рэлігійная свабода сумяшчальныя з хрысціянствам. Таму нядзіўна, што ў краіне, дзе ёсць шмат хрысціян, можна сустрэць рэлігійную свабоду.

Krynica.info: А з якімі выклікамі сёння сутыкаюцца вернікі ў ЗША?

Вінсэнт Муньёз: З многімі. Адны зыходзяць з боку грамадства, культуры, іншыя — напрамую ад дзяржавы. Так, адміністрацыя Абамы ўкараніла ў сістэму аховы здароўя так званы Абамакер, які тычыцца ўсеагульнай аховы здароўя. Многія людзі ўхваляюць усеагульную ахова здароўя. Але ў той жа час закон тычыцца такіх тым як аборты і кантрацэпцыя. Улады не вылучаюць на гэта грошы, але паказваюць, што наймальнікі павінны аплачваць гэтыя паслугі. І многія рэлігійныя арганізацыі не хочуць прадастаўляць або аплачваць іх. Як групы вернікаў, так і асобныя хрысціяне не жадаюць аплачваць аборты ці абартыўныя прэпараты. Усё гэта выклікае ў іх пярэчанні, бо яны лічаць, што закон змушае іх паступаць супраць свайго сумлення. Гэта непазбежна звязана з ростам дзяржаўнага ўплыву. Чым больш дзяржава рэгулюе, тым большая верагоднасць канфлікту паміж дзяржавай і цэрквамі.

Што тычыцца выклікаў з боку грамадства, то варта адзначыць, што амерыканскае грамадства з’яўляецца дынамічным, яно развіваецца. У нас шмат выклікаў, па якіх ёсць рознагалоссі. Самыя нядаўнія — гэта аднаполыя шлюбы і аборты. Традыцыйна людзі з рэлігійнымі перакананнямі знаходзяцца па адзін бок, няверуючыя і людзі з больш ліберальнымі рэлігійнымі поглядамі — па другі. Ідуць цяжкія дэбаты, але рэлігійныя кансерватары ў апошнія гады прайграюць. Сёння яны сутыкаюцца з выклікамі, якіх не было раней.

Krynica.info: Ці можна сказаць, што якая-небудзь з партый у ЗША найбольш адлюстроўвае інтарэсы хрысціян?

Вінсэнт Муньёз: Гэта складанае пытанне, бо ў хрысціян няма адзінага меркавання. У ЗША шмат хрысціян, але сярод іх шмат як ліберальных, так і кансерватыўных хрысціян. Рэальны падзел пачаўся пасля сэксуальнай рэвалюцыі 1968 года.

Ліберальнае хрысціянства робіць упор на дабрачыннасць, асабліва на прапанову дзяржаўных паслуг бедным. І гэтыя хрысціяне спрыяюць Дэмакратычнай партыі, таму што яе прадстаўнікі павялічваюць прадастаўленне дзяржавай сацыяльных паслуг. Ліберальныя хрысціяне прыпісваюць меншае значэнне пытанням сэксуальнасці.

Па-традыцыяналісцку настроеныя хрысціяне, якія надаюць вялікую ўвагу пытанням сэксуальнасці, з 1968 года з’яўляюцца прыхільнікамі кансерватараў — Рэспубліканскай партыі. Гэтая партыя адзіная, якая сімпатызуе такім традыцыйным поглядам. Не ўсе рэспубліканцы, але некаторыя рэспубліканцы. Тыя, у каго традыцыйныя погляды на шлюб як саюз мужчыны і жанчыны, тыя, хто разглядае зачацце так, як вучыць Каталіцкая Царква і вераць многія хрысціяне, яны належаць да кансерватыўнага крыла Рэспубліканскай партыі.

Krynica.info: Наколькі сёння пытанні рэлігійнай свабоды, абортаў, аднаполых шлюбаў ўключаныя ў бягучую выбарчую кампанію?

Вінсэнт Муньёз: Тэд Круз, які зусім нядаўна выбыў з гонкі, канцэнтраваўся на гэтых пытаннях. Ён факусаваўся на пытаннях рэлігійнай свабоды, але ўжо перастаў быць кандыдатам. А Дональд Трамп вельмі непрадказальны. Мы не ведаем, што ён у рэчаіснасці будзе рабіць з гэтымі пытаннямі. Ён казаў, што будзе абараняць рэлігійную свабоду, але Трамп нагаварыў усякага, таму нічога незразумела.

Што наконт Хілары Клінтан, якая прадстаўляе Дэмакратычную партыю, дык яна сёння актыўна выступае ў падтрымку аднаполых шлюбаў, права на аборт. Яе выбаршчыкі ў значнай меры — гэта адзінокія жанчыны, якія часта выступаюць у падтрымку абортаў. І мне здаецца, што яна будзе найменш гатовая да кампрамісаў з рэлігійнымі групамі.

На маю думку, найбольш складана рэлігійным групам будзе ў прэзідэнцтва Клінтан. Прэзідэнцтва ж Трампа будзе найбольш непрадказальным.

Krynica.info: Выказванні і дзеянні Трамп даволі рэзка крытыкавалі каталіцкае духавенства, уключаючы Папу Рымскага, і пратэстанцкія тэолагі. Ці можа пазіцыя духавенства і багасловаў адштурхнуць хрысціян ад яго?

Вінсэнт Муньёз: Можна меркаваць, што такія выказванні, такая крытыка могуць нашкодзіць Трампу. Але наконт Дональда Трампа нічога нельга прадказаць. Пытанне сапраўды ў тым, ці пойдуць практыкуючыя пратэстанты і каталікі галасаваць за Трампа. Верагодна, яны не будуць галасаваць за Хілары Клінтан, але, верагодна, яны ўвогуле не пойдуць галасаваць. Так што пытанне ў тым, ці пойдуць практыкуючыя хрысціяне галасаваць за Трампа, або яны застануцца дома. І ў нас няма адказу на гэтае пытанне.

З гэтым пытаннем таксама звязанае пытанне аб тым, ці зможа Трамп прыцягнуць столькі прыхільнікаў, што яму проста не спатрэбяцца хрысціяне. Магчыма, іншыя групы выбаршчыкаў, якія раней не галасавалі, падтрымаюць яго. Але ў той жа час традыцыйныя дэмакраты ніколі не будуць галасаваць за Трампа. Але ніхто не можа прадказаць яго. Усе лічылі, што яго выказванні рана ці позна нашкодзяць яму, але вось ён цяпер практычна стаў кандыдатам ад Рэспубліканскай партыі. Таму, хто ведае.

Krynica.info: Наколькі моцна ў цэлым ўплывае пазіцыя духавенства на выбар выбаршчыкаў?

Вінсэнт Муньёз: Па выніках папярэдніх выбараў вядома, што людзі, якія часцей за іншых наведваюць царкву, галасуюць зыходзячы з кансерватыўных прынцыпаў, якія тыповыя для рэспубліканцаў. Ці з’яўляецца гэта вынікам ўплыву духавенства? Магчыма. Але, магчыма, такія іх уласныя погляды. І ім не трэба духавенства, каб гаварыць верыць у тое, у што яны і так вераць. Таму вельмі цяжка казаць, наколькі менавіта духавенства ўплывае.

Вядома, на некаторых людзей іх пастар або служыцель можа мець вельмі вялікі ўплыў. Але мне невядомыя факты таго, каб канкрэтныя святары ўплывалі на выбар вернікаў. Магчыма, на некаторых, але гэта не значыць, што гэта шырока распаўсюджанае.

Людзі, якія ходзяць у царкву, ужо маюць пэўныя перакананні. Таму я не веру, што святары могуць уплываць на выбаршчыкаў.

У ЗША вельмі шмат пратэстантаў, а пратэстантызм моцна дэцэнтралізаваны. І нават у Каталіцкай царкве, якая мае іерархічную структуру, ёсць шмат розных біскупаў, і ў кожнага з іх свае палітычныя погляды. Рэлігія — гэта магутная сіла, але ў ЗША ні адна канфесія не з’яўляецца настолькі магутнай у сувязі з дэцэнтралізацыяй і дэфрагментацыяй.

Працяг гутаркі на тэму рэлігійнага экстрэмізму і яго пераадолення чытайце тут.

Гутарыў Максім Гацак

Рэдакцыя Krynica.info выказвае падзяку Амбасадзе ЗША ў Беларусі за дапамогу ў арганізацыі інтэрв’ю.

Фота прадастаўленыя амбасадай ЗША.

Шаноўныя чытачы! Krynica.info з’яўляецца валанцёрскім праектам. Нашы журналісты не атрымліваюць заробкаў. Разам з тым праца сайту патрабуе розных выдаткаў: аплата дамену, хостынгу, тэлефонных званкоў і іншага. Таму будзем радыя, калі Вы знойдзеце магчымасць ахвяраваць сродкі на дзейнасць хрысціянскага інфармацыйнага парталу. Пералічыць сродкі можна на тэлефонны нумар Velcom: +375 29 6011791. Па магчымых пытаннях звяртайцеся на krynica.editor@gmail.com




Блогі