Украінскае пытанне. Складаны выбар Канстанцінопаля

варфоломей

Ужо некалькі месяцаў увесь праваслаўны свет жыве «ў цені ўкраінскага пытання». Ніводная афіцыйная міжнародная рэлігійная сустрэча з удзелам праваслаўных не праходзіць без абмеркавання «ўкраінскага пытання». Такая пільная ўвага вельмі абгрунтавана, бо яшчэ ў час Усеправаслаўнага сабора ўкраінскі парламент звярнуўся да Сусветнага Патрыярха Варфаламея з просьбай аб наданні аўтакефальнага статусу Праваслаўю ва Украіне. Дадзены афіцыйны зварот, які падтрымаў і прэзідэнт Украіны, стаў прадметам актыўнага абмеркавання ў кулуарах сабора, а неўзабаве выйшаў на новы ўзровень — Сінод Канстанцінопальскага патрыярхату стварыў адмысловую камісію па вывучэнні звароту кіраўніцтва Украіны. Менавіта ў сувязі з гэтым, афіцыйны прадстаўнік Канстанцінопальскага патрыярха, архіепіскап Ёў Геча ўжо ў канцы ліпеня наведаў Кіеў, дзе меў перамовы не толькі з прадстаўнікамі ўсіх галін падзеленага Украінскага Праваслаўя, але і з кіраўніцтвам дзяржавы. Менавіта падчас свайго візіту ў Кіеў прадстаўнік Канстанцінопаля зрабіў шэраг афіцыйных заяў, якія ў корані змянілі сітуацыю.

Сутнасць гэтых заяў зводзіцца да таго, што Канстанцінопаль цвёрда заявіў, што не прызнае далучэнне Кіеўскай мітраполіі да Маскоўскага патрыярхату ў XVII ст. і лічыць яе сваёй кананічнай тэрыторыяй. Дадзены падыход даў Канстанцінопалю поўнае кананічнае права надаць аўтакефалію Польскай Праваслаўнай Царкве ў 1924 г. І гэты прэцэдэнт з’яўляецца кіруючым у канчатковым вырашэнні «ўкраінскага пытання».

Пасля падобных заяў Канстанцінопаля ўсё лагічна чакалі досыць хуткага рашэння аб наданні аўтакефальнага статусу Украінскаму Праваслаўю. Крыніцы ва ўрадавых колах Украіны, а таксама некаторыя ўкраінскія епіскапы Канстанцінопальскага патрыярхату ў ЗША, нават называлі прыблізную дату — 24 жніўня (ўкраінскі Дзень Незалежнасці). Аднак гэтага не адбылося, што вылілася ў вялікую колькасць аналітыкі ўсіх зацікаўленых бакоў. Аналітыкі, асабліва ўкраінскія і расійскія, называлі розныя прычыны «завісання» пытання, аднак агульнага рэальнага аналізу, на жаль, мы не ўбачылі.

У дадзеным артыкуле мы паспрабуем абагульніць усе дадзеныя і паказаць прычыну цяжкасці прыняцця рашэння аб наданні аўтакефаліі Украінскай Царкве Сусветным патрыярхам Варфаламеем.

Досыць вялікая група праваслаўных экспертаў спрабуе даказаць, што наданне аўтакефальнага статусу Праваслаўнай Царкве ва Ўкраіне выкліча «глабальны раскол і разбурэнне сістэмы Сусветнага Праваслаўя». На наш жаль, дадзены падыход ужо стаў хрэстаматыйным і ўспрымаецца як аксіёма. Аднак на сённяшні дзень такі пасыл з’яўляецца, на нашу думку, памылковым.

Нават павярхоўны аб’ектыўны аналіз паказвае, што наданне аўтакефаліі Праваслаўнай Царкве ва Украіне ніякім чынам не закранае інтарэсы большасці памесных Праваслаўных Цэркваў, а рэальны ўплыў Маскоўскага Патрыярхату на іх епіскапат, пра што мы будзем казаць ніжэй, моцна перабольшаны. І так, разгледзім гэтае пытанне больш падрабязна.

Групу «грэцкіх» памесных Цэркваў практычна цікавіць толькі пытанне дыптыха, але тут Кіеў можа прэтэндаваць толькі на 15-е месца, і гэтае пытанне ўжо даўно вырашанае. Што тычыцца падыходу да рэлігійных пытанняў, асабліва да тых, якія разглядаліся на Усеправаслаўным саборы, то тут «грэцкі бок» відавочна атрымае моцнага прыхільніка.

Акрамя таго, на сённяшні дзень права Украіны на сваю аўтакефальную праваслаўную царкву падтрымаў не толькі Канстанцінопаль, але і Ерусалімскі патрыярхат. Агульную тэндэнцыю падтрымкі Сусветнага патрыярха ў дадзеным пытанні паказвае маніторынг царкоўных рэсурсаў Кіпрскай і Эладскай Праваслаўных Цэркваў.

Адзінай Праваслаўнаю Царквою «грэцкай групы», якая, хутчэй за ўсё, выступіць супраць украінскай аўтакефаліі, з’яўляецца Антыяхійская Праваслаўная Царква як праз сваю залежнасць ад Сірыйскага прэзідэнта Асада, так і праз кананічны канфлікт з Ерусалімскай Праваслаўнаю Царквой, у якім Канстанцінопаль дэманструе падтрымку Ерусаліму.

Што тычыцца іншых Праваслаўных Цэркваў, то «ўкраінскае пытанне» закранае толькі некалькі з іх.

Румынская Праваслаўная Царква зацікаўлена ў тым, каб Праваслаўная Царква ва Украіне прызнала яе юрысдыкцыю над Малдовай, уключаючы Прыднястроўе, і гэты факт быў замацаваны пры вызначэнні ўкраінскай кананічнай тэрыторыі. Пры гэтым падчас сустрэчы з прэзідэнтам Украіны румынскі патрыярх падтрымаў саму ідэю аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы для Украіны, а таксама той факт, што аўтакефалію павінен даць менавіта Сусветны патрыярх.

Польская Праваслаўная Царква, прадстаяцель і частка епіскапату якой маюць сентыментальнасць да Маскоўскага Патрыярхату, больш за ўсё хвалюецца адносна паводзінаў праваслаўных украінцаў у Польшчы. А менавіта магчымасцю павольнай анексіі Праваслаўнай Царквой ва Ўкраіне кананічнай тэрыторыі ППЦ праз украінскую праваслаўную дыяспару. Аднак і гэтае пытанне можа быць знята шляхам выразнага вызначэння кананічных межаў новай аўтакефаліі. Акрамя таго, у выпадку відавочнай падтрымкі Масквы ва «ўкраінскім пытанні» ППЦ рызыкуе страціць вялікую частку сваіх вернікаў.

Сербская Праваслаўная Царква асцерагаецца аналагічнага даравання Канстанцінопалем аўтакефаліі Чарнагорскай і Македонскай праваслаўным цэрквам. Аднак, калі меркаваць па заяве Сербскага патрыярха падчас Усеправаслаўнага сабора аб кананічным праве Канстанцінопаля на тэрыторыі Кіеўскай мітраполіі, гэтае пытанне ўжо мае рашэнне.

Праваслаўная Царква Чэшскіх зямель і Славакіі мае практычна тыя ж асцярогі, што і Польская Праваслаўная Царква, а таксама знаходзіцца пад моцным уплывам Маскоўскага Патрыярхату. Аднак апошні крызіс паказаў, што гэтая юрысдыкцыя больш схільная арыентавацца на Канстанцінопаль. Акрамя таго, нягледзячы на ​​моцны ціск Масквы, Праваслаўная Царква Чэшскіх зямель і Славакіі не адмовілася ад удзелу ў працы Усеправаслаўнага сабора, што таксама кажа аб арыентацыі на Сусветную патрыярхію. Такім чынам, пытанне, як і ў выпадку з Польшчай, стаіць выключна ў вызначэнні кананічных межаў у томасе Сусветнага патрыярха.

Балгарская Праваслаўная Царква, хоць і не мае інтарэсаў ва Украіне, гіпатэтычна можа выступіць супраць украінскай аўтакефаліі з прычыны складаных гістарычных адносін з Канстанцінопальскім патрыярхатам і Эладскай Праваслаўнаю Царквой. Аднак неабходна ўлічваць яе дзяржаўны характар, а Балгарыя з’яўляецца членам Еўрасаюза. Таму, на нашу думку, такі пратэст не будзе доўгачасовым і глабальным.

Такім чынам, супрацьдзеянне наданню аўтакефаліі Праваслаўнай Царкве ва Украіне можа быць выклікана толькі уплывам Маскоўскага Патрыярхату на епіскапат шэрагу Праваслаўных Цэркваў. Дадзены ўплыў выяўляецца ў палітычным і (або) эканамічным ціску.

Гіпотэза аб магчымасцях палітычнага ціску Маскоўскага Патрыярхату будуецца на рудыментальным поглядзе на Усходнюю Еўропу як на «сацыялістычны лагер» з дыктатарскімі рэжымамі. Сапраўды, такі ціск Маскоўскага патрыярхату на шэраг лакальных Цэркваў мог мець месца да ўстанаўлення ў гэтых краінах дэмакратыі і інтэграцыі іх у Еўрапейскія палітычныя інстытуты.

Аднак, як паказала падрыхтоўка і правядзенне Усеправаслаўнага сабора, нават Сербская Праваслаўная Царква, найбольш ментальна і ідэалагічна блізкая Маскве, адмовілася ісці ў фарватары палітыкі Маскоўскага Патрыярхату. Таксама варта адзначыць, што практычна ўсе памесныя Праваслаўныя Цэрквы адмовіліся падтрымаць Маскоўскую патрыярхію не толькі ў яе канцэпцыі «рускага свету», але і поглядзе на падзеі ва Ўкраіне (выключэнне склалі Антыяхійская і Грузінская Праваслаўныя Цэрквы).

Не так усё проста і з эканамічным ціскам Масквы, асабліва калі ўлічваць эканамічныя санкцыі Еўрапейскага Саюза, ЗША і Канады; падзеннем коштаў на нафту і газ; унутраным эканамічным крызісам у Расіі. Аналіз паказвае, што практычна ўсе памесныя Праваслаўныя Цэрквы сёння арыентуюцца на атрыманне фінансавай падтрымкі ад культуралагічных донарскіх праектаў ЕС і ЗША, а не на магчымасць дапамогі Маскоўскага Патрыярхату (выключэнне — Антыяхійская Праваслаўная Царква, шэраг манастыроў Афона і, часткова, Праваслаўная Царква Чэшскіх зямель і Славакіі ).

На нашу думку, калі Маскоўскі Патрыярхат пойдзе на разрыў еўхарыстычных зносінаў з Канстанцінопалем з-за надання ім аўтакефаліі Праваслаўнай Царкве ва Ўкраіне, ён можа гіпатэтычныя разлічваць на падтрымку Антыяхійскай, Чэшскай і Балгарскай Праваслаўных Цэркваў. Пазіцыя Грузінскай Праваслаўнай Царквы будзе цалкам залежаць ад грузіна-ўкраінскіх і грузіна-расійскіх дзяржаўных адносін. Пры гэтым, як адзначаюць грузінскія рэлігійныя аналітыкі, агульны антырасейскі настрой у Грузіі істотна ўскладняе адкрыты выступ Царквы на баку Масквы.

Яшчэ адзін вонкавы фактар, які адзначаюць эксперты, — унутрыпалітычная сітуацыя ў Турцыі. Адносіны турэцкіх уладаў і Сусветнай патрыярхіі заўсёды былі няпростымі, таму, як адзначае шэраг аналітыкаў, магчымы ціск на Сусветнага патрыярха ў пытанні надання аўтакефальнага статусу Украінскай Царкве. Аднак пытанне ціску турэцкіх уладаў на Канстанцінопальскага Патрыярха, асабліва ў інтарэсах Маскоўскага Патрыярхату, сёння малаверагоднае па некалькіх прычынах:

Па-першае, сёння Расея знаходзіцца не проста ў складаных адносінах з ЕС, супраць РФ уведзеныя канкрэтныя эканамічныя і палітычныя санкцыі. Турцыя ж імкнецца стаць членам Еўрасаюза і вымушана падтрымліваць яго палітыку.

Па-другое, палітычны ціск на Сусветнага патрыярха можа выклікаць яго эміграцыю ў Брусель, дзе ўжо функцыянуе прадстаўніцтва Канстанцінопальскага патрыярхату. Такі дэмарш вельмі нявыгадны Турцыі, якая можа патрапіць у спіс краін, дзе парушаюцца правы чалавека, а гэта ўжо рэальная пагроза эканамічных санкцый.

Таму, на нашу думку, турэцкі прэзідэнт і ўрад, будуючы свае палітычныя адносіны з Расеяй, будуць усяляк абстрагавацца ад рэлігійных пытанняў.

Яшчэ адзін знешнепалітычны фактар, які часта выпускаюць аналітыкі, — гэта інтарэсы Каталіцкай Царквы ва «ўкраінскім пытанні».

Як вядома, Каталіцкі Касцёл прадстаўлены ва Украіне заходнім (рымскім) і ўсходнім (грэка-каталіцкім) абрадамі. Кожны абрад мае ўласную іерархію, а ўкраінскія грэка-каталікі нават дзве: уласна Украінскую Грэка-Каталіцкую Царкву (далей УГКЦ) і Мукачаўскага епархію, якая наўпрост падпарадкоўваецца Рымскаму Пантыфіку. Менавіта ўкраінцы-грэка-каталікі на сённяшні дзень складаюць прыкладна 80-85% усіх вернікаў Каталіцкага Касцёла ў Украіне. Пры гэтым, як паказваюць сацыялагічныя даследаванні апошніх гадоў, украінскія грэка-каталікі больш імкнуцца да Кіева, чым да Ватыкана. Акрамя таго, абрад і ўспрыманне веравучэння ў іх нічым не адрозніваецца ад праваслаўнага. Таму няма нічога дзіўнага ў тым, што больш за 60% вернікаў УГКЦ гатовыя далучыцца да кананічнай памеснай Праваслаўнай Царквы ва Украіне з цэнтрам у Кіеве.

Падобны прагноз, як паказвае аналіз публікацый каталіцкіх экспертаў, досыць балючы для Ватыкана. Таму сёння шэраг даследчыкаў бачаць рэальнае ажыццяўленне сітуацыйнага саюза Масквы і Ватыкана ва «ўкраінскім пытанні». Менавіта ў рамках гэтага саюза, як адзначаюць аналітыкі, магчыма ціск Ватыкана на Канстанцінопальскі патрыярхат, які можа ажыццяўляцца ў рамках экуменічных інтарэсаў Сусветнага патрыярха Варфаламея.

Аднак, на нашу думку, такі ціск не мае эфектыўнасці ва Украіне і будзе працаваць супраць самой Каталіцкай Царквы. Дадзеная гіпотэза пацвярджаецца і аб’ектыўнымі рэаліямі:

Па-першае, прамая і ўскосная падтрымка пазіцыі Маскоўскага патрыярха Кірыла, якая праявілася Папам Францішкам ў Гаване і некаторых прыватных заявах, справакавала відавочны пратэст не толькі шараговых грэка-каталікоў Украіны, але і кіраўніка УГКЦ. Наколькі вядома, дадзены факт ужо выклікаў пераход часткі яе вернікаў у КП. Таму можна сцвярджаць, што калі супрацьдзеянне Ватыкана кананічнаму абвяшчэнню ўкраінскай аўтакефаліі стане істотным, гэта можа выклікаць: як істотны адток вернік, так і ўсталяванне негатыўнага стаўлення ўкраінцаў да каталіцтва ў цэлым.

Па-другое, падзенне прэстыжу і даверу да Маскоўскага Патрыярхату (далей МП), ніяк не выклікала яўнага павелічэння даверу і прэстыжу УГКЦ. Пераход вернікаў Маскоўскага Патрыярхату адбываецца не ў УГКЦ, а ў Кіеўскі Патрыярхат (далей КП). У гэтай сувязі цікавая гісторыя харкаўскай маргінальнай праваслаўнай групы былога архіепіскапа Украінскай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы (далей УАПЦ) Ігара Ісічэнкі, а менавіта той факт, што яго дэкларацыя аб пераходзе ў УГКЦ, выклікала пераход большасці яго прыхільнікаў у УАПЦ і КП.

Што ж тычыцца экуменічных працэсаў, то ў іх больш зацікаўлены Ватыкан, чым Сусветнае праваслаўе. Пры гэтым, як паказвае практыка, менавіта МП больш схільнм да кансерватызму, чым да экуменічнага супрацоўніцтва. Таксама варта ўлічваць і той факт, што Усеправаслаўны сабор адназначна пацвердзіў першынство Канстанцінопальскага патрыярха ў праваслаўным свеце.

Як відаць з вышэй сказанага, знешнія фактары ў цэлым спрыяюць наданню аўтакефальнага статусу Праваслаўнай Царкве ва Украіне. Значна больш праблемнымі з’яўляюцца ўнутраныя праблемы.

Кажучы аб рашэнні праблемы падзелу ўкраінскага праваслаўя, Канстанцінопаль заўсёды падкрэсліваў, што яго задачай з’яўляецца не стварэнне ва Украіне яшчэ адной юрысдыкцыі (гэты факт адразу адкідвае магчымасць першаснага стварэння кананічных структур Кіеўскай мітраполіі Канстанцінопалем), а глабальны працэс аб’яднання. Нават калі ва Украіне і захаваюцца структуры Маскоўскага Патрыярхату, як гэта адбылося ў Эстоніі, аўтакефальная Праваслаўная Царква ва Украіне будзе дамінуючай. Тэарэтычна ва Украіне ёсць тры юрысдыкцыі, на базе якіх можа быць арганізавана аб’яднанне і дараванне аўтакефаліі.

Маскоўскі Патрыярхат. Найбольшая юрысдыкцыя па ліку зарэгістраваных прыходаў і манастыроў. Аднак, яе прадстаяцель і большасць архірэяў не жадаюць перарываць сваю кананічна-адміністрацыйную сувязь з Масквой. Акрамя таго, дадзеная юрысдыкцыя імкліва губляе давер ўкраінскага грамадства праз фактычную вайну з Расійскай Федэрацыяй. Таксама прадстаяцель і епіскапат адмовіўся ад канструктыўнага дыялогу з Кіеўскім Патрыярхатам і УАПЦ.

Украінская Аўтакефальная Праваслаўная Царква. Найменшая з усіх праваслаўных юрысдыкцый. Яна мае каля 600-650 прыходаў, з іх ад 80% да 90% размешчаны ў трох абласцях Заходняй Украіны. Практычна не мае манастыроў і навучальных устаноў, а яе епіскапат — гэта былыя клірыкі Кіеўскага патрыярхату, якія пакінулі яго па асабістых прычынах. Акрамя таго, яна мае вельмі нізкі ўзровень даверу ўкраінцаў — 0,9-1,2%. Гатовая пайсці на ўваходжанне ў Канстанцінопальскі патрыярхат у якасці аўтаноміі з захаваннем палажэння яе епіскапату. Аднак, як адзначаюць эксперты, ні арганізацыйна, ні якасна, не гатовая стаць цэнтрам аб’яднання. Сёння УАПЦ — гэта федэрацыя (канфедэрацыя) некалькіх рэальных епархій (на агульнацаркоўным узроўні) і прыходаў (на епархіяльным узроўні). Што, натуральна, не гарантуе стабільнасць дадзенай структуры нават у выпадку прыняцця ў Канстанцінопальскі патрыярхат. Акрамя таго, кіраўніцтва дадзенай структуры ігнаруе выразныя рэкамендацыі Сусветнага патрыярха аб аб’яднанні з КП або, як мінімум, выніковым перамоўным працэсе (сумеснае служэнне архірэяў, адмова ад канфрантацыі і г.д.).

Кіеўскі Патрыярхат. Другая па колькасці праваслаўная юрысдыкцыя Украіны. Карыстаецца падтрымкай больш за 40% насельніцтва. Мае рэальна дзеючыя сярэднія і вышэйшыя навучальныя ўстановы, манастыры і епархіяльныя структуры ва ўсіх абласцях. Паслядоўна выступае за наданне Украінскаму Праваслаўю памеснага статусу.

Менавіта таму, сёння, на думку большасці экспертаў, новая памесная Праваслаўная Царква можа быць сфармавана з Кіеўскага Патрыярхату, часткі Маскоўскага Патрыярхата і часткі Украінскай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы. Пры гэтым усе згаджаюцца з тым, што на сёння толькі Кіеўскі Патрыярхат валодае ўсімі рэальнымі інстытуцыямі, неабходнымі для нармальнага функцыянавання памеснай Праваслаўнай Царквы.

Сацыялагічныя і аналітычныя даследаванні паказваюць, што наданне Канстанцінопалем аўтакефальнага статусу КП магло б зрабіць яго цэнтрам аб’яднальнага працэсу. Да такой памеснай кананічнай Царквы гатовыя былі б досыць хутка далучыцца каля 25-30 % парафій МП і да 90% парафій УАПЦ. Акрамя таго, як мы адзначалі вышэй, падпісалася б і да 60% вернікаў УГКЦ.

Аднак, на думку большасці аналітыкаў, што і было, наколькі нам вядома, выказана архіепіскапу Ёву Гечы, наданне аўтакефаліі менавіта Кіеўскаму Патрыярхату на сёння не вырашыць праблему аб’яднання, бо постаць яго прадстаяцеля, патрыярха Філарэта (Дзенісенкі) з прычыны стылю кіравання і асобаснага фактару з’яўляецца істотнай перашкодай для аб’яднальнага працэсу. Для разумення гэтай праблемы прывядзем некалькі фактаў, якія з’яўляюцца агульнай аргументацыяй прадстаўнікоў МП і УАПЦ.

Асноўнай прэтэнзіяй прадстаўнікоў МП і УАПЦ, станоўча настроеных да пытання аб’яднання і памеснага статусу Праваслаўнай Царквы ва Украіне, да патрыярха Філарэта з’яўляецца той факт, што менавіта стыль яго кіраўніцтва выклікаў падзел украінскіх праваслаўных і не дае магчымасці аб’яднання ўжо больш за 20 гадоў.

Сапраўды, ужо ў канцы 90-х гадоў высокапастаўленыя прадстаўнікі Маскоўскага Патрыярхату адзначалі, што поспех Харкаўскага сабора 1992 года быў бы немагчымы, «калі б Кіеўскі мітрапаліт Філарэт сышоў з пасады прадстаяцеля». Уласна, і новае стварэнне УАПЦ ў 1995 годзе таксама было выклікана асобасным канфліктам паміж мітрапалітам Філарэтам і шэрагам архірэяў КП.

Акрамя таго, выключаючы магчымасць аб’яднання з КП, архірэі УАПЦ і МП паказвалі на спробу аб’яднання, якую ў 2013 годзе распачало некалькі епархій УАПЦ: пасля прыняцця ў Кіеўскі Патрыярхат архірэі гэтых епархій не толькі не атрымалі новага прызначэння, але нават былі пазбаўленыя тытулаў, што само па сабе супярэчыць кананічнаму парадку.

Яшчэ адной праблемай, звязанай з патрыярхам Філарэтам, якое адзначаюць і прадстаўнікі Канстанцінопаля, з’яўляюцца кананічныя пакаранні, накладзеныя на яго ў МП (зняцце ўсіх ступеняў святарства і наступная анафема).

Хоць, як адзначаюць нашы крыніцы, у Канстанцінопальскім патрыярхаце не маюць сумневаў, што гэтыя пакаранні з’яўляюцца палітычнымі і не базуюцца на парушэнні дагматычных або кананічных нормаў з боку патрыярха Філарэта, існуе адна перашкода для рашэння суда Сусветнай патрыярхіі аб іх зняцці — патрыяршы тытул. Адзначаецца, што «мы можам цалкам апраўдаць Кіеўскага мітрапаліта Філарэта, але не можам выносіць меркаванне аб патрыярху да таго, як Кіеўскай мітраполіі будзе падараваны томас аб аўтакефаліі».

На нашу думку, фактычна, пытанне кананічнага апраўдання патрыярха Філарэта глабальна закранае само самавызначэнне Кіеўскага Патрыярхату. Канстанцінопаль прапануе прызнаць, што Кіеўскі Патрыярхат кананічна з’яўляецца Кіеўскай мітраполіяй, а патрыярх Філарэт — Кіеўскім мітрапалітам. Аўтаматычна ён пазбаўляецца права нашэння знакаў патрыяршай годнасці і тытула «свяцейшы». На жаль, мы пакуль не ведаем, наколькі Кіеўскі Патрыярхат гатовы пайсці на такія ўмовы. Можна толькі канстатаваць, што на апошнім Памесным саборы КП, было прынята рашэнне, што пасля смерці патрыярха Філарэта, новы патрыярх не будзе абірацца да канчатковага вырашэння праблемы падзелу і надання кананічнага аўтакефальнага статусу.

Аднак, нягледзячы на ​​складаныя адносіны як з Кіеўскім Патрыярхатам у цэлым, так і яго прадстаяцелем патрыярхам Філарэтам, усе ўдзельнікі аб’яднальнага перамоўнага працэсу прызнаюць: без яго ўдзелу любыя алгарытмы рашэння аб аўтакефаліі (і аб’яднанні) не маюць сэнсу. Гэты факт выдатна разумеюць і ў Кіеўскім Патрыярхаце, які мае цалкам самадастатковую структуру і можа чакаць прызнання дзесяцігоддзямі. Тым больш, што назіраецца ўстойлівы працэс далучэння да яго прыходаў і вернікаў, як УАПЦ, так і Маскоўскага Патрыярхату. Калі захаваецца падобная тэндэнцыя далучэння, разам з відавочным інтэнсіўным ростам колькасці ўласных парафій то, на думку шэрагу экспертаў, гэта можа забяспечыць дамінаванне Кіеўскага Патрыярхату ў Заходніх (Валынская і Ровенская вобласці) і Цэнтральных абласцях Украіны ўжо праз 3 — 4 гады.

Такім чынам, на нашу думку, унутраныя праблемы ўкраінскага праваслаўя немагчыма вырашыць сіламі МП, КП і УАПЦ, тым больш, што ў МП і УАПЦ адсутнічае палітычная воля ў пытаннях аб’яднання ў адзіную мясцовую Царкву.

На нашу думку, сённяшняя сітуацыя патрабуе менавіта ад Канстанцінопальскага патрыярха ініцыятывы ў прапанове алгарытмаў аб’яднальнага працэсу, які павінен папярэднічаць наданню аўтакефальнага статусу.

Такой ініцыятывай, як адзначаюць эксперты ў Канстанцінопальскім патрыярхаце, магло б быць стварэнне аб’яднаўчыя камісіі пад кіраўніцтвам паўнамоцнага прадстаўніка Сусветнага патрыярха, з канчатковым выхадам на аб’яднаўчы ўсеўкраінскі праваслаўны сабор. Менавіта гэтая камісія, на думку экспертаў, павінна вызначыць статут гэтага сабора і парадак кватавання для ўсіх удзельнікаў аб’яднання.

Аднак, на вялікі жаль, афіцыйна пакуль не апублікавана ніводнай прапановы Сусветнай патрыярхіі па рашэнні «ўкраінскага пытання», а ўсе перамовы не выходзяць на канчатковы вынік.

праф. Іван Стаянаў.

Стамбул-Сафія, верасень 2016 г.

Шаноўныя чытачы! Krynica.info з’яўляецца валанцёрскім праектам. Нашы журналісты не атрымліваюць заробкаў. Разам з тым праца сайту патрабуе розных выдаткаў: аплата дамену, хостынгу, тэлефонных званкоў і іншага. Таму будзем радыя, калі Вы знойдзеце магчымасць ахвяраваць сродкі на дзейнасць хрысціянскага інфармацыйнага парталу. Пералічыць сродкі можна на тэлефонны нумар Velcom: +375 29 6011791. Па магчымых пытаннях звяртайцеся на krynica.editor@gmail.com




Блогі