Цэрквы, дзяржава, грамадства: праблемы ўзаемадзеяння ў Беларусі ў траўні

159

Аналітычная служба хрысціянскага інфармацыйнага партала Krynica.info прадстаўляе агляд праблемных момантаў узаемадзеянняў рэлігійных арганізацый, органаў улады і грамадства ў Беларусі ў траўні.

Праблемы на ўзроўні нацыянальных уладаў

У сувязі з зацягнутым працэсам падпісання Канкардату паміж Рэспублікай Беларусь і Ватыканам, аб якім было заяўлена яшчэ ў 2009 годзе і які павінен рэгуляваць становішча Каталіцкай Царквой у Беларусі, каталіцкі епіскапат заявіў аб падрыхтоўцы пагаднення з дзяржавай па прыкладзе таго, якое было падпісана ў 2003 годзе паміж беларускімі ўладамі і Беларускай Праваслаўнай Царквой.

Як заявіў 26 мая ў інтэрв’ю Ватыканскаму Радыё старшыня Канферэнцыі каталіцкіх біскупаў краіны, арцыбіскуп Тадэвуш Кандрусевіч дакумент сярод іншага ўрэгулюе адносіны паміж Касцёлам і дзяржавай у сферах медыцыны, адукацыі, культуры. Паводле яго, без такога пагаднення акармленне каталіцкімі святарамі зняволеных і хворых у шпіталях “залежыць ад канкрэтнага чалавека: ці пусціць ён нас да вязня, ці дазволіць здзяйсняць св. Імшу ў шпіталі”.

Тадэвуш Кандрусевіч адзначыў, што ўпаўнаважаны па справах рэлігій і нацыянальнасцяў Беларусі Леанід Гуляка і яго апарат «адкрытыя на гэта». Лёс пагаднення будзе вырашаны на ўзроўні Ватыкана (месца публікацыі інтэрв’ю падказвае, што пэўная згода ўжо атрымана). Пры гэтым у ККББ адзначаюць, што нягледзячы на ​​падрыхтоўку пагаднення, праца над канкардатам будзе таксама працягнутая.

Яшчэ шэраг праблем арцыбіскуп закрануў 2 траўня, выступаючы на ​​семінары ў Акадэміі кіравання пры прэзідэнце перад кіраўнікамі ідэалагічных упраўленняў і аддзелаў абл-, гар- і райвыканкамаў, а таксама мясцовых адміністрацый раёнаў. У прыватнасці, ён заклікаў па-новаму паглядзець на адносіны паміж дзяржавай і рэлігійнымі арганізацыямі, бо, паводле яго, многія палажэнні закона “Аб свабодзе сумлення і рэлігійных арганізацыях” састарэлі і не адпавядаюць часу і рэальнай сітуацыі.

Так, заявіў Тадэвуш Кандрусевіч, неабходна “як мага хутчэй адмяніць” норму аб абавязковым атрыманні замежнымі святарамі дазволу на здзяйсненне рэлігійных абрадаў. «Узгадненні на працу святароў з-за мяжы даюцца не заўсёды, а калі даюцца, то ў апошні час, часцей за ўсё, толькі на шэсць месяцаў ці нават на тры. Гэта не спрыяе нармальнай працы святара, а адпаведна і душпастырству, духоўнай фармацыі людзей, а асабліва моладзі, з усімі наступствамі, якія адсюль вынікаюць», – дадаў мітрапаліт.

Таксама, лічыць ён, у Беларусі патрэбныя законы аб рэстытуцыі, падобна тым, якія былі прынятыя ў Літве, Латвіі і Расіі. Бо да сённяшняга дня шэраг сакральных аб’ектаў, канфіскаваных у вернікаў у мінулым, знаходзіцца ва ўласнасці мясцовых уладаў, за іх выкарыстанне часцяком даводзіцца плаціць арэндную плату. Акрамя таго, па словах арцыбіскупа, павінна быць створана дзяржпраграма па аднаўленні гістарычных культавых будынкаў, якія раней належалі рэлігійным арганізацыям і якія «трэба адбудоўваць і аднаўляць».

Таксама ён падкрэсліў, што ў Беларусі да сёння няма нормаў на будаўніцтва новых храмаў, а тэрмін будаўніцтва культавых будынкаў вызначаецца нарматывамі для будаўніцтва клубаў і дамоў культуры, хоць яны і будуюцца за ахвяраванні, якіх можа не хапіць для будаўніцтва ў тэрмін, з-за чаго супольнасцям могуць пагражаць штрафныя санкцыі.

Асобна іерарх звярнуў увагу на патрабаванне некаторых аддзелаў ідэалогіі падаваць праграму навучання Катэхізіса ў нядзельных школах і спісы дзяцей, якія іх наведваюць. «Гэта ні што іншае, як умяшальніцтва ва ўнутраныя справы Касцёла і неадпаведнасць закону аб свабодзе сумленьня і рэлігійных арганізацый», – сказаў ён.

Сярод праблем у адносінах з мясцовымі органамі ўлады ён таксама назваў «розныя патрабаванні да надання інфармацыі аб дзейнасці рэлігійных арганізацый», патрабаванні аддзелаў ідэалогіі ўрэгуляваць пэўную сітуацыю, якая знаходзіцца па-за кампетэнцыяй Канферэнцыі каталіцкіх біскупаў.

Таксама іерарх раскрытыкаваў сістэму бяспекі, якую арганізоўваюць ўлады падчас рэлігійных святаў, калі буйныя рэлігійныя падзеі суправаджаюць міліцэйскія аўтазакі. Паводле яго, іх прысутнасць стварае «настрой напружанасці, недаверу да народа, які мірна ўслаўляў Уваскрослага Хрыста». Тадэвуш Кандрусевіч заклікаў ўлады сумесна з цэрквамі выпрацоўваць такі план дзеянняў падчас арганізацыі вялікіх царкоўных мерапрыемстваў, які будзе спрыяць рэлігійнаму святкаванню, а не ўскладняць ці нават перашкаджаць яго правядзенню.

Акрамя гэтага, арцыбіскуп заявіў пра неабходнасць вырашыць пытанне аб рэлігійным выхаванні ў школе на факультатыўнай аснове, як гэта прынята ў многіх краінах свету. Таксама ён назваў важным стварэнне невялікіх капліц ў шпіталях, турмах і вайсковых частках і раскрытыкаваў «складаны парадак атрымання, рэгістрацыі і выкарыстання замежнай бязвыплатнай дапамогі некамерцыйнымі арганізацыямі, а таксама адсутнасць падатковых ільгот для спонсараў», што тармозіць развіццё дабрачыннай дзейнасці.

Таксама тэстам для ўладаў можа стаць устаноўчы сход 27 мая Сацыяльна-хрысціянскага руху (да гэтага – Хрысціянска-дэмакратычны рух), які заявіў пра намер зарэгістравацца

ў Беларусі. Раней яму было адмоўлена ў рэгістрацыі, як і іншым ініцыятывам хрысціянскіх дэмакратаў у краіне.

Праблемы на рэгіянальным узроўні

Задакументаваныя СМІ праблемы ўзаемадзеяння вернікаў і мясцовых уладаў у Беларусі ў траўні мелі месца ў большасці рэгіёнаў краіны.

Так, з сайта дзяржаўнай газеты “Гродзенская праўда” з фатаграфіі з акцыі «Бэз Перамогі», якая прайшла ў Гродне 6 траўня з удзелам старшыні гарвыканкама недалёка ад Каложскай царквы, знік абраз Хрыста, які вісіць над уваходам у парафіяльны цэнтр. Пры гэтым на іншых фота ў гэтым жа матэрыяле і на фота іншых СМІ абраз было відаць. Гэты факт выклікаў абурэнне ў вернікаў, прадстаўнікоў царквы і рады ветэранаў. Пасля шматлікіх скаргаў у рэдакцыю газеты галоўную фатаграфію памянялі на тую, дзе ёсць абраз.

А Брэсцкі аблвыканкам не дазволіў правядзенне евангельскімі вернікамі сямі масавых мерапрыемстваў, прысвечаных 500-годдзю Бібліі Францыска Скарына і запланаваных у рамках роватуру ў гонар 500-годдзя беларускага кнігадрукавання Бібліі, за здаровы лад жыцця, за хрысціянскія каштоўнасці. Мерапрыемства павінна было прайсці ў Брэсцкай вобласці з 12 па 16 траўня па маршруце Брэст-Кобрын-Драгічын-Пінск-Баранавічы. Нягледзячы на ​​забарону, ровартур адбыўся, хоць і ў змененым фармаце.

У Бабруйску ж набірала абароты кампанія за вяртанне гістарычнага выгляду касцёла Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Панны Марыі, які быў зменены ў 1960-х гадах, калі да храма быў дабудаваны адміністрацыйны будынак. І хоць, Бабруйскі гарвыканкам не супраць аднаўлення гістарычнага выгляду касцёла, мясцовыя ўлады адмаўляюцца дапамагаць у вырашэнні пытання і перанакіроўваюць вернікаў і актывістаў да ААТ «Бабруйскбудкомплекс», якому належыць будынак і 100% акцый якога кіруе Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Беларусі. Цяпер «Бабруйскбудкомплекс» – банкрут. У красавіку ТАА «БанкротГрупп» узялося кіраваць прадпрыемствам і можа прадаць прыбудову за даўгі.

Таксама ў траўні Беларусь пакінуў пасля 28 гадоў служэння пробашч гомельскай каталіцкай парафіі Нараджэння Божай Маці кс. Славамір Ласкоўскі, які арганізаваў і развіў мясцовую каталіцкую супольнасць. «Я шукаў волю Бога і падаваў просьбу на атрыманне беларускага грамадзянства, але пяць гадоў таму прэзідэнт адмовіў мне ў гэтым, і тады я вырашыў, што гэта таксама дзеянне Госпада Бога і я павінен рухацца далей», – адзначыў святар перад ад’ездам.

«Улады фактычна выгналі з краіны аднаго з лепшых каталіцкіх святароў», – пракаментаваў дадзены факт сустаршыня Беларускай хрысціянскай дэмакратыі Віталь Рымашэўскі.

Вандалізм

Травень адзначыўся ў Беларусі адразу некалькімі буйнымі выпадкамі вандалізму. Так, у У Іванаве ў ноч на 15 траўня невядомыя разбілі каменную пліту з памятным тэкстам каталіцкаму святому Андрэю Баболі. Характэрна, што зроблена гэта было напярэдадні дня літургічнага ўспаміну святога 16 траўня.

А ў Пастаўскім раёне школьнікі зладзілі акт вандалізму на каталіцкіх могілках у вёсцы Груздава. Колькасць пашкоджаных помнікаў перавышае 100. Падазраваныя ў вандалізме затрыманыя. Імі апынуліся трэцякласнік і два вучні 7 класа. У Магілёве – з кафедральнага касцёла Успення Найсвяцейшай Панны Марыі і святога Станіслава невядомыя скралі медзь.

Між тым удалося раскрыць серыю крадзяжоў металічных крыжоў з надмагілляў на тэрыторыі некалькіх могілак участку ўздоўж трасы “М6” “Ліда-Іўе”. Крыжоў пазбавіліся не менш за 150 магіл. У здзяйсненні крадзяжоў падазраецца мясцовы жыхар 1991 года нараджэння, які аб’язджаў могілкі на ровары і зрываў з надмагілляў старыя крыжы. Выкрадзенае здаваў на металалом. Падазраваны дзейнічаў разам з змоўшчыкам, які цяпер знаходзіцца ў ЛПП пад Наваградкам.

Крымінальныя справы

Асаблівы рэзананс у Беларусі мае крымінальная справа, распачатая ў дачыненні да былога настаяцеля праваслаўнага храма ў Гатава (Мінскі раён) Канстанціна Бурыкіна, вядомага сваім супрацоўніцтвам з расійскай неанацысцкай арганізацыяй «Рускае нацыянальнае адзінства». У траўні святару было прад’яўлена канчатковае абвінавачанне па ч.2,3 арт.295 КК Беларусі (Незаконныя дзеянні ў дачыненні да агнястрэльнай зброі, боепрыпасаў і выбуховых рэчываў). Яму пагражае да дзесяці гадоў пазбаўлення волі.

Варта адзначыць і спробы незаконнага выкарыстання грамадзянамі царкоўнага ўбору з карыслівых мэтаў. Так, у Мінску 23 траўня быў затрыманы 44-гадовы непрацуючы раней судзімы мясцовы жыхар, які пад выглядам праваслаўнага святара, «айца Аляксандра», прапаноўваў за грошы асвяціць кватэры, запоўніць цыдулкі для перадачы іх прыбылым у Мінск манахам з Грэцыі. Па звестках Беларускай Праваслаўнай Царквы, затрыманы не з’яўляецца святаром і царкоўнага блаславення на правядзенне богаслужэнняў, збор ахвяраванняў у епархіях БПЦ не мае.

Шаноўныя чытачы! Krynica.info з’яўляецца валанцёрскім праектам. Нашы журналісты не атрымліваюць заробкаў. Разам з тым праца сайту патрабуе розных выдаткаў: аплата дамену, хостынгу, тэлефонных званкоў і іншага. Таму будзем радыя, калі Вы знойдзеце магчымасць ахвяраваць сродкі на дзейнасць хрысціянскага інфармацыйнага парталу. Пералічыць сродкі можна на тэлефонны нумар Velcom: +375 29 6011791. Па магчымых пытаннях звяртайцеся на krynica.editor@gmail.com




Блогі