Некаторыя нюансы трэба ведаць: Прэс-сакратар БПЦ пра параўнанне Леніна з мошчамі святых

serge_le-sergiy-lepin-2

Пуцін параўнаў цела Леніна ў маўзалеі з мошчамі святых. Грамадскасць абураная. Увогуле, правільна абураная, бо падобныя параўнанні могуць выглядаць як апраўданне бальшавізму: маўляў, а што такога? У хрысціянстве, бачыце вы, таксама ўсё гэта ёсць!

Некаторыя нюансы трэба ведаць.

У заходняй рэлігіязнаўчай літаратуры марксізм-ленінізм і некаторыя іншыя роднасныя ідэалогіі нярэдка адносяць да свецкіх формам рэлігійнасці, якія маюць у сваёй структуры прыкметы, характэрныя для рэлігійнасці ў яе звыклым для абывацеля разуменні: там ёсць і сваё «святое пісанне» і традыцыя яго разумення і ўкаранення ў практыку, свае «ерэтыкі» і «раскольнікі», свае абрады, працэсіі, святы, «святыя месцы», свае «святыя», «жрацы», «апосталы», свае «запаведзі» і «мараль». Калі не ўлічваць кантэкст і адцягнуцца ад мэтаў аўтара гэтых слоў (і тое, і іншае мне не вядома), то фармальна і з пэўнымі агаворкамі з гэтым можна пагадзіцца: бальшавізм — гэта рэлігія. Квазі, псеўда, ілжэрэлігія, але…

Прыпадабненне муміі Ільіча мошчам хрысціянскіх святых фармальна (НЕ СУТНАСНА!), рэлігіязнаўча, так бы мовіць, не так ужо і бессэнсоўна. Аналагічны прыклад. Калі на сітуацыю будуць глядзець не рэлігіязнаўцы, а, напрыклад, даішнікі, то для іх таксама няма ніякай розніцы: умоўна, што калона спартсменаў на праезнай часткі, што хросны ход, што дэманстрацыя 1 траўня. Пытанне — у суперпазіцыі назіральніка. І яго кампетэнцыі. Вонкава многія з’явы падобныя, але сутнасна адрозныя. І наадварот бывае таксама: вонкава розныя сутнасна могуць апынуцца вельмі блізкім. Ну, і істотнае ў адным дачыненні можа быць неістотным ў іншым, вядома.

Спробы зрабіць з Хрыста «першага камуніста» прадпрымаліся досыць даўно. У сярэдзіне XX стагоддзя Э. Блох (няправільны, з пункту гледжання савецкіх леніністаў, марксіст) пісаў: “дзе Ленін, там і Ерусалім”, «бальшавіцкая рэалізацыя камунізму — частка векавой барацьбы за Бога»… Спакусу марксізмам прайшлі вельмі многія рэлігійныя філосафы (у тым ліку і рускія). Гэта не пяці хвілін размова, але яна досыць цікавая.

Марксісты — яны бываюць розных «канфесій». Як казаў М. Хрушчоў, «Тое, як разумеюць камунізм член Французскай камуністычнай партыі Пабла Пікаса і таварыш Мао Цзэдун, — не адно і тое ж». Праўда, варта ўлічыць, што самі класікі бальшавізму шмат папрацавалі над тым, каб вынішчыць хрысціянскую мараль і супрацьпаставіць яе «сапраўднай» маралі марксізму-ленінізму. Яны заўзята змагаліся супраць усялякіх атаясненняў, алюзій і паралеляў, якія маглі ўзнікнуць у кагосьці пры параўнанні маральнай дактрыны хрысціян і бальшавікоў.

Аднак, нягледзячы на ​​гэтыя старанні, не толькі падабенства, але і прамыя запазычанні ідэй, усё ж, немагчыма было хаваць і адмаўляць бясконца доўга. Адзін з аўтараў «Маральнага кодэкса будаўніка камунізму» ў свой час прызнаўся, што гэты дакумент быў напісаны ў перайманне рэлігійнай мовы. «Трэба зыходзіць не толькі з камуністычных пастулатаў, — пісаў ён. — Але і таксама з запаведзяў Майсея, Хрыста, тады ўсё сапраўды «ляжа» на грамадскую свядомасць. Гэта быў свядомы акт уключэння ў камуністычную ідэалогію рэлігійных элементаў».

Але, зноў жа, гэта «ўключэнне» ўяўляла сабой не жаданне працягнуць і развіць евангельскую мараль, не прытрымліванне ёй, а жаданне яе замяніць і выціснуць. Г.зн., гаворка ідзе пра мараль без Хрыста, пра мараль антыхрыста. Пра антыхрысціянскую сутнасць камуністычнай маралі (якая не зводзіцца да «Маральнаму кодэксу», дарэчы) напісана шмат палемічных твораў.

Думкі, якія ў тым ці іншым кантэксце могуць быць правільнымі, можна знайсці ў любых, нават самых людажэрных дактрынах, але гэта не дае нам падстаў для пазітыўнай заклапочанасці узгодненасцю гэтых дактрын з хрысціянскім веравучэннем. Ніякія знешнія эпізадычныя падабенствы з хрысціянствам не могуць служыць апраўданнем таталітарызму, пропаведзі класавай варожасці, нянавісці, ганенняў на веруючых і думаючых, генацыду ўласнага народу.

З майго пункту гледжання, падабенства ў некаторых пытаннях бальшавізму хрысціянству ніколькі не робіць яго, бальшавізм, «больш сапраўдным» і годным даверу — гэтак жа як вялікае падабенства атрутнага і ядомага грыба не робіць атрутны грыб «больш ядомым». Наадварот, чым больш атрутны грыб падобны на ядомы, тым больш ён небяспечны.

Мы бачым сёння, што ў пытаннях узаемадзеяння з рэлігіяй камуністы некалькі змяніліся. Яны ўсё часцей сыходзяць ад савецкіх традыцый інтэрпрэтацыі Маркса і месцамі схіляюцца то ў бок еўрапейскага неамарксізму, то ў бок нейкіх зніклых формаў меншавізму і сацыялістычных вучэнняў XIX стагоддзя.

Я не бяруся сцвярджаць, што марксіст не можа быць хрысціянінам (можа), але ўпэўнены, што праваслаўнай не можа быць ніякая іншая сістэма поглядаў, адрозная ад святаайцоўскай. Што тычыцца класічнага савецкага бальшавізму, — як і нацызму! — я не магу лічыць яго (іх) сумяшчальным з хрысціянствам. Адны прапаведавалі класавую нянавісць, іншыя — расавую. Мне, як вышэйзгаданым даішнікам, розніца паміж тымі і іншымі не актуальная.

Як бы тут выказацца тэзісна і зразумела?.. Адна справа, калі тэолагі цытуюць Маркса. І зусім іншая, калі — камуністы цытуюць багасловаў. Сёння можна сустрэць «абразы» і з Леніным, і са Сталінам — настойліва заклікаю не блытаць усё гэта з царкоўным вучэннем. Гэта — не рэлігія праваслаўных хрысціянаў.

Протаіерэй Сяргей Лепін, старшыня Сінадальнага інфармацыйнага аддзела Беларускай Праваслаўнай Царквы

Шаноўныя чытачы! Krynica.info з’яўляецца валанцёрскім праектам. Нашы журналісты не атрымліваюць заробкаў. Разам з тым праца сайту патрабуе розных выдаткаў: аплата дамену, хостынгу, тэлефонных званкоў і іншага. Таму будзем радыя, калі Вы знойдзеце магчымасць ахвяраваць сродкі на дзейнасць хрысціянскага інфармацыйнага парталу. Пералічыць сродкі можна на тэлефонны нумар Velcom: +375 29 6011791. Па магчымых пытаннях звяртайцеся на krynica.editor@gmail.com




Блогі