Наданне томасу для Украіны створыць кананічныя падставы для страты ўлады Маскоўскага патрыярхату ў Беларусі

1BA9B16A-201E-42B1-AA69-2115E5CBEA57_w650_r0_s

Грамадскую ўвагу да праблемы атрымання праваслаўнай царквой ва Украіне статусу памеснай перш за ўсё прыцягваюць палітыкі. Расійскія — бо праваслаўе для іх дзяржавы спакон веку ўяўляла сабой інструмент знешняй экспансіі і паглынання прылеглых краін. Украінскія — бо расійскай экспансіі на падставе «адзінай веры» спакон веку жа даводзілася супраціўляцца.

Пераўтварэнне праваслаўя ў абавязковы складнік расійскай нацыянальнай ідэі зрабіла рускіх вялікадзяржаўных шавіністаў, як з палітычных, так і з царкоўных колаў, яго закладнікамі. Прычына ў тым, што спробы замацаваць за Расіяй месца вядучай праваслаўнай дзяржавы свету пастаянна напіхваюцца на духоўныя, гістарычныя і палітычныя абставіны, якія робяць такія спробы немагчымымі або і смяхотнымі.

Прысвойваючы сабе «Уладзіміраў хрост» і нават «Прароцтва Андрэя Першазванага на схілах Дняпра, дзе пасля заззяў Кіеў», расійскія «збіральнікі земляў» панічна баяцца страціць імі ж створаны грунт «старажытнага, апостальскага паходжання» іх царквы, што абавязкова адбудзецца, калі ўкраінская царква кананічна будзе прызнаная асобнай ад расійскай.

Аўтакефальнай статус Украінскай праваслаўнай царквы азначае для расійскай кардынальнае зніжэнне яе ўласнага статусу — як па даўнасці паходжання, так і па колькасці вернікаў. Усе прэтэнзіі на вядучую ролю Маскоўскага патрыярхату ў сусветным праваслаўі прыйдзецца забыцца. Такое фіяска выбівае адзін з «апорных слупоў» расійскай нацыянальнай ідэі. Таму Крэмль адчайна спрабуе спыніць працэс надання Украінскаму Праваслаўю памеснага статусу, ужо пачаты Сусветным патрыярхам Варфаламеем.

У сувязі з гэтым вельмі важна паведамленне прэс-службы Сусветнага патрыярхату ад 1 лiпеня аб межах тэрыторый кананічных юрысдыкцый паміж Канстанцінопальскай і Маскоўскай цэрквамі. Падкрэсліваючы, што Кіеўская мітраполія заставалася экзархатам Сусветнай царквы, патрыярх Варфаламей адзначае, што ў яе склад таксама ўваходзілі епархіі на тэрыторыі Літвы і Польшчы. Пры гэтым фактычна гаворка ідзе і пра зямлю сучаснай Беларусі. Назва гэтай краіны не згадваецца ў паведамленні па той прычыне, што па стане на канец ХVII стагоддзя, калі Маскоўскі патрыярхат канчаткова падпарадкаваў сабе Кіеўскую мітраполію, Беларусі як дзяржавы не існавала. Яе сучасная тэрыторыя ўваходзіла ў Вялікае Княства Літоўскае, якое знаходзілася ў складзе Рэчы Паспалітай. Гэтак жа, як і тэрыторыя Правабярэжнай Украіны.

Такім чынам, Памесны статус Украінскай Праваслаўнай Царквы, як толькі ён будзе прызнаны, паставіць пад сумнеў кананічнасць прыналежнасці да Маскоўскага патрыярхату і тэрыторыі Беларусі. Такім чынам адкрываецца шлях да стварэння, пакуль чыста кананічных, падстаў для аўтакефаліі Беларускага Праваслаўя.

Недвухсэнсоўна паведаміўшы аб знаходжанні тэрыторыі Украіны выключна пад юрысдыкцыяй Сусветнай царквы, патрыярх Варфаламей даў зразумець, перш за ўсё патрыярху РПЦ Кірылу, што мае ўсе падставы вызначаць статус Украінскай Праваслаўнай Царквы, такім жа чынам, як гэта было зроблена Канстанцінопальскім пасадам раней па шэрагу цяпер памесных цэркваў. У прыватнасці, Маскоўскай царкве ў 1589 годзе.

У Масквы быў шанец дамагчыся кананічнага нармавання парадку надання аўтакефаліі. Пазалетась на Крыце адбыўся Усеправаслаўны Сабор, скліканы патрыярхам Варфаламеем. Працяглая перадсаборная праца дазваляла вынесці адпаведныя праекты дакументаў на паседжанне Сабору і прыняць аўтарытэтныя, а, такім чынам, бясспрэчныя і канчатковыя рашэнні адносна працэдуры самастойнасці праваслаўных цэркваў. Аднак Маскоўскі патрыярх Кірыл спачатку прыкладаў усе намаганні для зрыву падрыхтоўкі праектаў дакументаў Сабору, а затым да пераносу месца яго правядзення са Стамбула ў Санкт-Пецярбург. Калі гэта не ўдалося, і Сабор прызначылі, хоць і не ў старажытнай сталіцы канстанцінопальскага патрыярха, але ўсё ж на тэрыторыі юрысдыкцыі Сусветнай царквы — востраве Крыт, то РПЦ адмовілася ўдзельнічаць у ім. Нягледзячы на ​​тое, што склад яе дэлегацыі ўжо быў афіцыйна зацверджаны Сінодам і абнародаваны.

У дэлегацыю ўваходзілі 25 архірэяў, 5 з якіх прадстаўлялі УПЦ (Маскоўскага патрыярхату) — кіраўнік УПЦ (МП) мітрапаліт Кіеўскі Ануфрый, а таксама мітрапаліты Агафангел Адэскі, Сергій Тэрнопальскі, Мітрафан Луганскі, Антоній Барыспальскі.

Зрыў удзелу РПЦ у працы Сабору прывёў да таго, што Украіна апынулася зноў аддзеленай ад сусветнага праваслаўя маскоўскім бар’ерам. Маскоўская царква да гэтага часу не прызнала рашэнняў Крыцкага Сабору, чым у значнай меры ўжо паставіла сябе па-за праваслаўнага свету.

Нягледзячы на ​​гэта, нядаўна да Усяленскага патрыярха ў Стамбул ездзілі маскоўскія мітрапаліты з Украіны, двое з я якіх — Агафангел Адэскі і Антоній Барыспальскі — былі ў складзе дэлегацыі для ўдзелу ў Крыцкім Саборы. Ці ставілі ім пытанне аб прычынах няўдзелу у Усеправаслаўным сабору і аб падставах непрызнання яго пастаноў, пакуль невядома.

Гэты візіт не мог адбыцца без дазволу патрыярха Маскоўскага. Бо немагчыма звяртацца да прадстаяцеля іншай царквы, калі такі зварот не благаславіў прадстаяцель царквы, у ўлонні якой знаходзіцца той, хто звяртаецца.

Справа ў тым, што для Сусветнага патрыярхату і іншых памесных і аўтаномных праваслаўных цэркваў з пункту гледжання кананічнага права не існуе ніякай «Аўтаномнай, самакіравальнай Украінскай Праваслаўнай Царквы Маскоўскага Патрыярхату». Ёсць толькі сукупнасць епархій Маскоўскага патрыярхату на тэрыторыі дзяржавы Украіна. Такім чынам, дабраславенне кіраўніка «УПЦ» мітрапаліта Ануфрыя для гэтай паездкі было недастаткова з пункту гледжання традыцыі царкоўнай дыпламатыі.

Такім чынам візіт гэтых 4 мітрапалітаў у Царград з мэтай прадухіліць прызнанне памеснага статусу Украінскай Праваслаўе па ўсіх пазіцыях выглядае як адчайная спроба Масквы захаваць свой інструмент генеравання канфрантацыі ва Украіне і адначасова прыбытку з яе.

Наколькі гэты і іншыя дэмаршы РПЦ апынуцца ў рэшце рэшт паспяховымі, убачым пазней.

Нягледзячы на ​​палітычную актыўнасць вакол украінскага царкоўнага пытання, ёсць адзін экзістэнцыяльны аспект, важны для кожнага шчырага праваслаўнага верніка. Справа ў тым, што праваслаўнае веравучэнне вызначае магчымасць выратавання душы — вечнае жыццё пасля смерці — для тых, “хто знаходзіцца ва ўлонні кананічнай царквы”. Нягледзячы на ​​тое, што гэтая норма мае мноства выключэнняў і ўдакладнена, большасць праваслаўных вернікаў лічаць яе галоўнай у пытанні прыналежнасці да царквы.

Наданне томасу аб аўтакефаліі Украінскаму Праваслаўю фундаментальна вырашае і пытанне яго кананічнасці, а, такім чынам, здымае цяжар з сумлення вернікаў.

Канстанцін Мацвіенка — эксперт Карпарацыі стратэгічнага кансалтынгу «Гардарыка», Радіо Свобода

Шаноўныя чытачы! Krynica.info з’яўляецца валанцёрскім праектам. Нашы журналісты не атрымліваюць заробкаў. Разам з тым праца сайту патрабуе розных выдаткаў: аплата дамену, хостынгу, тэлефонных званкоў і іншага. Таму будзем радыя, калі Вы знойдзеце магчымасць ахвяраваць сродкі на дзейнасць хрысціянскага інфармацыйнага парталу. Пералічыць сродкі можна на тэлефонны нумар Velcom: +375 29 6011791. Па магчымых пытаннях звяртайцеся на krynica.editor@gmail.com




Блогі