Сублімацыя сям’і, або Калі мама на працы

Ну не веру я, што жанчына, у якой маленькія дзеці, можа паспяхова сумяшчаць працу і сям’ю. Веру, што хочацца. Веру, што так-сяк атрымоўваецца. Але што сям’я пры гэтым не пакутуе, не веру… Таму прапаную сумленную размову. Не пра глянцавых дам, якія на вокладках часопісаў усміхаюцца і абдымаюць дзяцей. А пра звычайнае сямейнае жыццё, без рэтушы і фільтраў. Размова пра тое, як Бог задумаў жанчыну, якую ролю адвёў ёй у сям’і, і пра тое, якія трансфармацыі адбыліся ў нашых галовах, што мы сталі лічыць гэтую ролю архаізмам, дыскрымінацыяй і глупствам.


работающая6
Абедзенны час. Дзеці таўкуцца на кухні, прыцягваючы да сябе ўвагу. Я спрабую скончыць матэрыял. Малодшая:

– Мам, глядзі, як я размалявала! Прыгожа?

Я, не гледзячы:

– Угу!
– Між іншым, табе дзіця прынесла малюнак, – укалола старэйшая.

Кідаю погляд на «палатно»:

– Вельмі! – І, вярнуўшыся ў комп, дадаю: «Малайчына!»

– А валасы намалявала зялёныя. Як думаеш?

– Думаю, трэба пайсці ў пакой і прыбраць цацкі.

– Прыбралі, – рапартуе старэйшая.

– Тады рукі…

– Памылі!

– Тады проста ідзіце ў пакой і пагуляйце трошкі. Дайце скончыць!

– Мама, проста напішы: «Канец!» І давай ужо абедаць…

Дзяцінства, малалецтва, юнацтва

работающая9
Я нарадзілася ў сям’і журналіста і лекара. Урачом была мама. Калі я з’явілася, мама вучылася на трэцім курсе медінстытута. “Завочкі” там зроду не было, а браць “акадэмку” маме не хацелася. На сямейнай нарадзе пастанавілі, што «ў дэкрэт» пойдзе бабуля. І тая, не раздумваючы, сышла з выдатнай, па тых часах, пасады ў выканкаме. Мама ўставала ў 4 раніцы, сцэджвала малако, а потым неслася на лекцыі. Праз гады, трымаючы на руках уласную дачку, я задавалася пытаннем: як гэта – пакідаць грудное дзіця? Я са сваім не магла развітацца і на гадзіну, нават хатнія справы не магла рабіць спакойна – усё бегала ў дзіцячую «паглядзець».

Бабулю змяніла пара-тройка нянь, ну а пасля – савецкі сад, самы гуманны сад у свеце! Ненавідзела яго цалкам і па кавалачках. І прымусовы сон у абед, і малако з пенкай, і казённы туалет ў белай кафлі… Школа пакінула ў памяці ўспаміны лепшыя. У асноўным таму, што там не трэба было знаходзіцца цэлы дзень і бліжэй да абеду я вярталася дадому. Памятаю сябе ў другім класе, са звязкам ключоў на шыі. Калі мама працавала ў другую змену, я прыходзіла, разагравала сабе ежу, шпацыравала з сабакам, рабіла ўрокі і выходзіла на двор. Страшна падумаць, мне тады было столькі, колькі цяпер маёй старэйшай, а яна нават не ўмее ўключаць пліту. Зімой і восенню, калі цямнела рана, мне станавілася боязна адной. Я ўключала паўсюль святло, садзілася на падваконнік з мамінай фоткай у руках і чакала. На дарозе з’яўляліся мінакі, і я спрабавала як мага раней разглядзець у адным з іх маму. Аднойчы не вытрымала і заплакала. Добра памятаю гэты момант, таму што тады ўпершыню малілася Богу. Проста паўтарала: «Госпадзе, зрабі так, каб мама хутчэй прыйшла з працы!» Потым мы сталі жыць з дзядулем. Ён заўсёды быў дома, і пасля школы мяне чакаў фірмовы боршч, які ён укамплектоўваў грыбамі, а часам і пяльменямі. У знак кулінарнага пратэсту я смажыла яечню або залівала «Ролтан», а пасля тупала на танцы і ў “музыкалку”. Так усё і было. Днём – школы, настаўнікі, сяброўкі, а па вечарах – бацькі. Свядома на гэтую тэму я не пакутавала, успрымала як належнае. Затое выразна памятаю адчуванне шчасця, калі хварэла, і мама брала бальнічны. Тады ў доме пахла варэнікамі з капустай, на стале стаяў свежы морс, было чыста і праветрана, і мама сядзела побач… чытала або вязала, а я, сціскаючыся ад тэмпературы, ляжала і думала, як гэта выдатна хварэць і вось бы даўжэй ня здаравець…

Асноўны інстынкт

работающая5

Пра тое, што буду журналістам, як тата, я паведаміла яшчэ ў 7-м класе. Нішто іншае мяне не цікавіла. У школе вучылася добра, пара-тройка рэпетытараў ў 11 класе – і я на журфаку галоўнай ВНУ краіны. Замуж выйшла рана, у 19, акурат пасля заканчэння другога курса. З дзіцем вырашылі пачакаць. Не хацела, каб яго гадавалі нянькі-бабулі. Уласна, так і выйшла. Дыпломную і госы здавала ўжо цяжарнай і працаўладкаванай. Год адпрацавала на «Сталічным тэлебачанні», адкуль шчасна сышла ў дэкрэт. А з яго ў другі. Вось тады і паўстала перада мною амаль гамлетаўскае: выходзіць ці не?

Як і ўсе больш-менш здольныя людзі, я не пазбаўленая амбіцый. Тым больш, перад вачыма мамчын прыклад – пачала ўчастковым тэрапеўтам і дайшла да намесніка галоўнага лекара паліклінікі. Прафесійных поспехаў, пакуль я хадзіла па дэкрэтным, дасягнулі і мае бяздзетныя аднакурсніцы, пра што сведчаць інстаграмы і акаўнты ў сацсетках. Не буду хлусіць, «белая зайздрасць» парой скрабецца. І ўсё ж ні з адной з іх я не памянялася б месцамі, нават за вялікія грошы.

«Халтура»… яна заўсёды была. І ёсць. І, думаю, будзе. Балазе, прафесія дазваляе. І калі я не пішу сама, то займаюся рэдактурай. Гаворка пра стаўку. Калі ты сыходзіш з дому і вяртаешся пад вечар. Так, усе гэтыя размовы пра жаночую незалежнасць: маўляў, ці мала, муж кіне, як потым дзяцей падняць? І пра тое, што трэба абавязкова хадзіць на працу, каб не «атупець” ад ДАМАВОДСТВА, і не ператварыцца ў «кікімару», і не страціць павагу мужа, і самапавагу, і самавыяўленне… Уласна, для гэтага і існуюць яслі, дзіцячыя сады і “прадлёнкі” ў школах. Каб не перашкаджаць мамам працаваць. І ёсць закон «аб дармаедах». Трэба. Усё сыходзіцца. Але што на другой чары шаляў?

Імуналогіі і псіхолагі сыходзяцца ў меркаванні: аптымальны ўзрост для дзіцячага сада – 4 гады. Менавіта да гэтага часу дзіцячы імунітэт гатовы адлюстроўваць множныя нападкі вірусаў, а расстанне з мамай не траўміруе псіхіку, таму што на першае месца выходзяць зносіны з аднагодкамі. Ой, а дэкрэтны толькі да трох. Дзе ж яшчэ год узяць? Можа, усё ж аддаць? Мабыць не памрэ… Нас наогул рана аддавалі. Выраслі ж, і нармальнымі людзьмі сталі. З першым дзіцем я вырашыла гэтую праблему другой цяжарнасцю, проста не выйшла з дэкрэтнага і ў тры гадкі не здала дачку ў сад. У 4, праўда, таксама – была грудная другая, пабаялася, што будзе цягаць інфекцыі. Затое ў 5 пайшла без сучка, без задзірынкі. Прывяла ў першы дзень, думала, у абед забяру, а яна ў крык: «Ідзі, мама! Я застануся ў садку!». І не хварэла за год ні разу.

работающая8
Калі час “Ч” падышоў у другі раз, малодшая двойчы на тыдзень хадзіла на танцы і ў школу ранняга развіцця і «хапала» вірусы па схеме: «тыдзень праз трое». Старэйшая хварэла радзей, але калі прыносіла, то абавязкова «дзялілася» з сястрой. Выйсці на працу і хадзіць з бальнічнага на бальнічны, вядома, можна, але складана. Да таго ж бальнічны даюць маме дзіцяці з тэмпературай, а проста з саплямі і горлачкам у хаце не пасядзіш. Хоць усе разумеюць, што такому дзіцяці ў калектыў нельга. А далей – антыбіётыкі і хранічныя захворванні. Але ў медыкаў пратаколы… Бабуль, на якіх пастаянна можна было б пакідаць малышню, у нас няма. Выйсці на працу, каб аддаваць свой заробак няні, – у чым тады сэнс? Акрамя таго, прыйшлося б кінуць усё гурткі і секцыі.

Рашэнне далося мне няпроста. Адным лістападаўскім ранкам я прыехала на Камуністычную, 6, зайшла ў аддзел кадраў і … напісала заяву. Асабліва цяжка было, калі зайшла да калег. Не ведаючы прычыны майго прыходу, яны ўзрадаваліся і ледзь не пасадзілі «вычытваць» сюжэт. Развіталася з імі, выйшла на вуліцу, завяла машыну, зрабіла глыбокі ўдых і паехала дадому, да сваіх дзяўчыннак.

– Мам, а кім ты працавала, пакуль не стала працаваць мамай? – спытала Палінка гады тры таму.

– Журналістам.

– Гартала часопісы?

– Гэта таксама, – усміхнулася я, – Пісала ўсякія тэксты, а потым чытала іх па тэлевізары. Або іншыя чыталі. Або іншыя пісалі, а я выпраўляла…

– А потым нарадзіліся мы?

– А потым нарадзіліся вы…

– Трэба было нам крыху раней нарадзіцца – паглядзелі б…

Пра ісціну, пазіцыю і апазіцыю

работающая10

Цяпер модна казаць: «Усё адносна…», ці там: «Ісціна ў кожнага свая…», альбо: «Давайце паважаць адзін аднаго і не навязваць пазіцыю»… Як веруючы чалавек, для якога хрысціянства – гэта лад жыцця і лад думак, я засноўваю сваю пазіцыю на Бібліі.

Святое Пісанне не забараняе жонкам працаваць за межамі дома. Але вельмі выразна пазначае прыярытэты – сям’я і дом. Калі прыярытэты не выконваюцца, дом і дамачадцы пакутуюць у любой ступені (фізічна, маральна, псіхалагічна), гэта парушае Божую задуму і цягне за сабой праблемы. Калі мама прыйшла з працы і занадта стамілася ці проста не паспявае рабіць тое, што Бог залічыў ёй у абавязкі, маме варта пакінуць такую працу. Калі ж яна ўсё паспявае – чаму б і не?.. Але, як правіла, гэта здараецца, калі падрастаюць дзеці або да іх нараджэння. Чым жа ў адпаведнасці з Божай задумай павінна займацца жонка?

Павінна, ды не абавязаная

работающая12

Тут на самай справе па кожным пункце можна дысертацыю пісаць, але я паспрабую ўтрымацца ў рэчышчы заяўленай тэмы і прывяду іх даведачна. Галоўнае, дзеля чаго я гэта раблю, паказаць, наколькі шырокі круг першачарговых жаночых абавязкаў, каб мы маглі адэкватна ацаніць свае сілы і час у дачыненні да дадатковай нагрузкі.

1. Паважаць мужа. Мужчыны і жанчыны арыентаваны адзін на аднаго розным спосабам у сілу розных патрэбаў. Наш мудры Стваральнік падкрэслівае гэта. Мужчын Ён заклікае любіць, а жанчын – паважаць. Пад павагай маецца на ўвазе пашана і паслухмянасць. «Мужы, любіце сваіх жонак, як Хрыстос палюбіў Царкву і аддаў Сябе за яе…» (Эфэс. 5:25). «Так павінны мужы любіць сваіх жонак, як сваё цела: хто любіць сваю жонку, любіць самога сябе» (Эфэс. 5:28). «Жонкі, упакорвайцеся сваім мужам, як Госпаду, бо муж ёсьць галава жонкі…» (Эфэс. 5:22-23).

2. Нараджаць дзяцей. «…Зрэшты, уратуецца празь дзетародства, калі застанецца ў веры і любові, і ў святасці з цнотаю» (1 Цім. 2:15). Выхоўваць іх і клапаціцца пра іх з пяшчотай, «…падобна, як карміцелька пяшчотна клапоціцца пра дзетак сваіх» (1 Тэс. 2:7). У Пісанні нідзе не гаворыцца пра магчымасць перакласці абавязкі па выхаванні дзяцей на іншых, напрыклад бабулю або няню.

3. Клапаціцца пра дом. Не проста знаходзіцца там, але працаваць па хаце. Прыбіраць, праць, рыхтаваць… «…Каб старыцы … настаўлялі на розум маладых … быць гаспадарлівымі ў доме…» (Ціт. 2:3-5).

4. Клапаціцца пра ежу і пра вопратку. «Яна, як купецкія караблі, здалёку вязе свой хлеб…» (Высл. 31:14). “Не баіцца сцюжы для сям’і сваёй, бо ўся сям’я яе апранута ў падвойныя адзенні» (Прыпавесць. 31:21).

5. Задавальняць сэксуальныя патрэбы мужа. Не проста «згаджацца», калі яму «хочацца», а адказваць на каханне (1 Карынф. 7:2-5).

6. Не спрачацца і не раздражняць мужа, а карыстацца сваім вострым языком, каб падбадзёрыць яго, суцешыць, натхніць. «…Сварлівая жонка – сцёкавая труба» (Прыпавесць. 19:13). «Вусны свае адкрывае з мудрасцю, і добрая парада на языку ў яе…» (Прыпавесць. 31:26).

7. Ва ўсім быць памочніцай мужа. Падтрымліваць усе яго пачынанні і праекты. Яго мэты – яе мэты, а значыць, яна павінна рабіць усё, каб ён меў поспех. «І сказаў Гасподзь Бог (пра Адама): нядобра быць чалавеку аднаму; створым яму памочніка, адпаведнага яму»(Быц. 2:18).

Так… І чаму я толькі не нарадзілася хлопчыкам? На самай справе ў іх спіс даўжэй разы ў два.

«Кара» і «кар’ера» – аднакарэнныя?

работающая11

Але як жа кар’ера? Бог кажа, што павінен рабіць муж, а я – максімальна вызваліць яго ад хатніх абавязкаў, каб ён мог «здабываць» і дамагацца… Каб, прыйшоўшы з працы, ён еў не паўфабрыкаты, каб мог адпачыць і зарадзіцца цяплом ад зносін з жонкай і дзецьмі. Чаго там яшчэ хочуць мужчыны? Каб з працы сустракала жонка, а не кот. Каб пры гэтым добра выглядала. Каб усміхнулася і пацалавала. Каб пакарміла і выслухала. Каб сказала добрыя словы. Каб спальня была месцам, дзе не толькі спяць.

“Ага, дакладна: шлюб занявольвае жанчыну!» – скажуць феміністкі. А Бог кажа, што вызваляе. Вызваляе ад грузу адказнасці, ад неабходнасці быць моцнай і мужнай, ад абавязку забяспечваць сябе і дзяцей і надзяляе прывілеем быць цёплай, мяккай і жаноцкай. Жанчына, якая кожны дзень «зшыбае» беларускія мільёны, вытрымлівае вытворчую канкурэнцыю, «бегае і круціцца», наўрадці будзе такой. Можна, вядома, супакоіць сябе тым, што дзеці і муж пакуль не скардзяцца, што з большага я ўсё-ткі спраўляюся і што, у рэшце рэшт, так жывуць ўсё… Але іронія Божых законаў складаецца ў тым, што яны распаўсюджваюцца на ўсіх без выключэння, незалежна ад таго, верыш ты ў іх ці не.

У апошні час па тэлебачанні часта натыкаюся на душашчыпальныя гісторыі дзяцей зорных бацькоў. У перадачах і ток-шоў яны раскрываюць усебакова падрабязнасці сямейнага жыцця куміраў нашых мам і бабуль. Усё часцей высвятляецца, што заслужаныя і прызнаныя не былі такімі ўжо добрымі мамамі і што іх дзеці былі прадстаўленыя самім сабе. Яны носяць крыўду, і адносіны са знакамітымі мамамі, мякка кажучы, прахалодныя. Цяперашнія поп-арт-кіно дзівы таксама сцвярджаюць, што паспяхова сумяшчаюць сям’ю і кар’еру. Зрэшты, іх дзеці яшчэ не выраслі…

 Жанчына не прызначана для таго, каб зарабляць грошы і рабіць кар’еру, гэта не па інструкцыі яе Стваральніка. А што адбываецца з рэччу, калі яе выкарыстоўваць не па інструкцыі? Правільна, ламаецца… Альбо, выматаная такім ладам жыцця, жанчына пачынае ціха ненавідзець мужа, у якога з абавязкаў «толькі праца». Альбо першым здаецца муж, таму што не можа сабе дазволіць быць стомленай жонкай, у якой няма на яго ні сіл, ні часу, і пачынае шукаць любові і разумення на баку. Калі «адкруціць назад» шматлікія разводы, апынецца, што муж і жонка парушалі менавіта гэты пункт інструкцыі Стваральніка інстытута шлюбу. А нехта і зусім не чуў пра яе. Сацыяльныя сеткі кішаць трэнінгі і блогамі: «энергія, карма і мантры», «як удала выйсці замуж?», «Як знайсці мужчыну сваёй мары?» – мы чытаем хмару літаратуры, кожны другі ўжо псіхолаг, але Беларусь па-ранейшаму займае другое месца ў свеце па колькасці разводаў.

Контраргумент

А калі не хапае грошай? Тата зарабляе, але гэтага недастаткова. Быццам бы важкі довад. Недастаткова на ежу? Тады так. Недастаткова на новы айфон? Гэта ўжо іншая гісторыя. Грамадства спажывання – найвялікшае вынаходніцтва ворага душ чалавечых.

Запрэгчы людзей у бясконцую гонку па дабрабыт, каб не было часу на сям’ю, каб не было часу на дзяцей, каб не было калі нават задумацца пра тое, дзеля чаго яны жывуць і што чакае іх пасля смерці. Тата, замест таго каб правесці час з сынам, напрыклад пакатацца на горцы ці схадзіць на рыбалку, бярэ звышурочную працу і сядзіць увесь выхадны за кампутарам, каб купіць яму новы тэлефон. Ці нават не яму. Ці нават не тэлефон. Крэдыт, іпатэка, адпачынак… што заўгодна. Сэнс адзін – трэба шмат працаваць, каб назбіраць энную суму.

З 24-х мы бачым сваіх дзяцей 2-3 гадзіны ў суткі, пра які ўплыў і выхаванні можна казаць? Іх выхоўвае сад, школа, прадлёнка, вуліца, смартфон, айфон, планшэт і інтэрнэт. Зручна? Так. Правільна? Не. Дзеці апынуліся адарванымі ад бацькоў. Выпала злучнае звяно – мама пакінула дом, выйшла на працу, і цяпер ёй таксама некалі.

Калі гэта здарылася? Прыкладна тады ж, калі «ў галовах і клазетах наступіла разруха». Шырокае распаўсюджванне ідэя пра жанчыну, якая працуе нароўні з мужчынам, атрымала ў часы сацыялізму – самай атэістычнай ідэалогіі.

Пад выбухі цэркваў і гучныя лозунгі таварышы жанчыны пачалі працаваць на «карысць народа», а ўслед за гэтым стала ўпэўнена прыбаўляць у вазе статыстыка разводаў.

Цытата з Вікіпедыі аб правах рускіх жанчын у грамадстве: «Пасля падзей рэвалюцыі і ўтварэння Канстытуцыі РСФСР 1918 жанчыны атрымалі найбольш шырокія правы, аналагаў якім яшчэ не існавала ў іншых перадавых краінах свету. Напрыклад, закон аб грамадзянскім шлюбе дазваляў жанчыне захоўваць дзявоцкае прозвішча. Прызнавалася права на аборт, а мужчына, што ажэніцца з жанчынай з дзецьмі, павінен быў прыняць на сябе абавязак бацькоўства. Быў максімальна спрошчаны працэс разводу, які мог ажыццявіцца пры пасланні паштовай паштоўкі ЗАГСу адным з сужэнцаў. Абавязак кожнай жанчыны працаваць і ліквідацыя прыватнай уласнасці моцна пахіснулі традыцыйныя сямейныя ўстоі і адказнасць па адносінах да блізкіх, што прывяло да паслаблення сямейных асноў і, як следства, рэзкага зніжэння нараджальнасці».

Грошы – штука адносная. Гэта вялікая праўда. Іх заўсёды недастаткова. Так што давайце будзем сумленнымі… Ці так неабходныя сям’і сродкі, якія зможа зарабіць мама? І ці не апынецца, што ў глабальным дачыненні сям’я ад гэтага больш страціць, чым набудзе?

Я разумею, тым, хто ведае мяне, заўсёды ёсць што запярэчыць на гэта: «Табе лёгка казаць! Ты жывеш ва ўласным доме, ездзіш на добрай машыне і раз у тыдзень робіш манікюр…». Так, хоць так было не заўсёды. Але я спадзяюся, што, нават калі калі-небудзь фінансавая сітуацыя ў нашай сям’і зменіцца, мае прыярытэты застануцца ранейшымі, і я буду прымаць рашэнні ў адпаведнасці з Божай задумай.

Усіх пераўзыйшла…

 работающая4

У Бібліі ёсць асаблівае месца. Гэта свайго роду гімн ідэальнай жонцы і маці. Яна выгадавала дзяцей і заслужыла хвалу мужа. У яе вялікая маёмасьць, штат служанак і, мяркуючы па ўсім, ужо даволі свядомыя дзеці. З кантэксту вынікае, што яна добрая гаспадыня і, як сказалі б цяпер, індывідуальны прадпрымальнік. Але пра гэта згадваецца мімаходзь. Акцэнт Біблія робіць на яе дачыненні да мужа, дзяцей і хатніх абавязкаў.

“Хто знойдзе дабрадзейную жонку? Цана яе вышэй за жэмчуг, ўпэўнена ў ёй сэрца мужа яе, і ён не застанецца ён бяз прыбытку. Яна аддае яму дабром, а не злом, ва ўсе дні жыцьця свайго. Здабывае воўну і лён, і ахвотна працуе сваімі рукамі. Яна, як купецкія караблі, здалёку вязе свой хлеб. Яна ўстае на досьвітку, і раздае ежу ў доме сваім і належнае слугам сваім. Падумае пра поле, і набывае яго; ад плёну рук сваіх садзіць вінаграднік. Апярэзвае сілаю сьцёгны свае і мацуе мышцы свае. Яна адчувае, што занятак яе добры, і – сьветач яе ня тухне і ўначы. Працягвае рукі свае да прасьніцы, і пальцы яе бяруцца за верацяно. Далоню сваю яна адкрывае беднаму, і руку сваю падае ўбогаму. Ня баіцца сцюжы для сям’і сваёй, бо ўся сям’я яе апранута ў падвойныя адзення. Яна робіць сабе дываны; вісон і пурпура – вопратка яе. Муж яе вядомы каля брамы, калі сядзіць са старэйшынамі зямлі. Яна робіць покрывы, і прадае, і паясы дастаўляе купцам Фінікійскім. Крэпасць і прыгажосць – вопратка яе, і весела глядзіць яна на будучыню. Вусны свае адкрывае з мудрасцю, і добрая парада на языку ў яе. Яна сочыць за гаспадаркай у доме сваім і ня есьць хлеба бяздзейнасці. Устаюць дзеці і дагаджаюць ёй, – муж, і хваліць яе: «шмат было жонак дабрадзейных, але ты пераўзышла іх усіх» (Высл. 31: 10-29).

Меркаванні аўтараў блогаў могуць не супадаць з меркаваннем рэдакцыі Krynica.info

Darja Famina

Па адукацыі – журналістка. па спецыяльнасці – жонка, па веравызнанню – хрысціянка (член царквы ЕХБ “Віфляем”
Самае нелюбімае выказванне: “Чё у нас на ужин?”
Самая шануемая цытата з кнігі: “Галоўнага не бачна. Пільна адно толькі сэрца … “(Антуан дэ Сэнт-Экзюперы, “Маленькі прынц”)

10 лістапада 2015 | Блогі | Тэгі: ,



Блогі