Čas abnawicca

68b56-clip-200kbКРЫНІЦА.INFO працягвае публікацыю матэрыялаў сваёй папярэдніцы – беларускай газеты «Krynica», што выдавалася ў 1917-1940 гадах спачатку ў Петраградзе, затым часова ў Менску і, нарэшце, у Вільні. Газета выдавалася кірыліцай і лацінкай. На гэты раз прадстаўляем вашай увазе матэрыял ад 18 красавіка 1926 года. Публікуем матэрыялы на мове арыгіналу.

Čas abnawicca

Pasiarod biełaruskich palityčnych kirunkaŭ kirunak Chryścijanski zajmaje adno z pieršych miajscoŭ. Pačatak jaho wiadziecca z Miensku z časoŭ rewaliucyi rasiejskaj. U hetu hrupu ŭwachodziła pradusim biełaruskaje maładoje katalickaje duchawienstwa, świeckaja katalickaja intelihiencyja i cełyja masy biełaruskich katalickich sialan i rabotnikaŭ.

Kirunak hety za prykładam padobnych kirunkaŭ u Zach. Eŭropie zwaŭsia “Chryścijanskaja Demakratyčnaja Złučnaść Biełarusaŭ”. Prahrama hetaj “Złučnaści” była apracawana i nadrukawana ŭ Miensku 1920 h. Miensk byŭ hałoŭnym asiarodkam dziejnaści “Złučnaści”. Z palityčnych prahramnych punktaŭ hetaj arhanizacyi pradusim pradusim musim adznačyć imknieńnie da niezaležnaści Biełarusi. Hetyja imknieńni, nazwaŭšy ich susim wyrazna i ćwiorda, bieł. chryścijanski palityčny kirunak raźwiwaŭ dalej, raźwiwaje i trymajecca ich až da siańnia.

U skład Ch. D. Zł., jak my ŭžо ŭspomnili, uwachodzili tolki biełarusy kataliki. Biełarusy prawasłaŭnyja, choć byli časta duža spahadnyja i bliskija da jaje, farmalna adnak u skład jaje nie ŭwachodzili. Fakt hety musić tłumačycca tym, što prawasłaŭnyja biełarusy, budučy jačše pad silnym uražańniem carskaj maskoŭskaj apieki i pad upływam maskoŭskaj kultury, Ch. D. Zł., jak wytwar katalickaj Zach. Eŭropy, naležna nie mahli acanić i pryniać da serca.

Z nadychodam dyktatury balšawikoŭ, dziejnaść u Miensku Ch. D. Zł., była spyniena i pieraniesiena ŭ Zachodniuiu Biełaruś i ŭ Uschodniuju Litwu pad Polščaj. Tut užo centram hetaj pracy stanowicca Wilnia, a prastoram pracy Wilenščyna, Nawahradčyna, Brasłaŭščyna, Horadzienščyna.

Kirunak hety zjaŭlajecca dalšiym praciaham Mienskaj Ch. D. Zł., ale užo z nazo wam bolš wyraznym: „Biełaruskaia Chryścijanskaja Demokracyja” i z prahramaj ŭ nikatorych punktach rožnych ad “Złučnaści”. Źmieny i dapaŭnieńni prahramowych punktaŭ padyktawany žyćciom, jakoje ad časaŭ mienskich pašło značna ŭpierad, byli razwiwanyja, pahłyblanyja i apracowywanyja na staronkach “Krynicy”, jak orhanu biełaruskaj chryścijanskaj palityčnaj dumki, jaki wychodzić u Wilni ad 1919 h. da siońniašniaha dnia i hurtuje wakoł siabie ŭsie biełaruskija, pradusim katalickija, jak duchoŭnyja, tak i swieckija palityčnyja i kulturnyja siły, dumajučyja pa chryścijansku.

Astatnim časam, kali ŭ biełaruskim hramadzianstwie nastupiŭ dawoli hłyboki idejny padyieł, kali paŭstała „Hramada” z adnab kimi pierawažna praletarskimi i rewalucyjnymi ideałami, kali paŭstaŭ “Sialanski Sajuz” z ideałami bolš adpawiednymi dla biełaruskaha sialanskaha narodu, ale mnohich ideałau nie daceniwajučy i prachodziačy kala ich maŭčkom, nadyšła wialikaja para dla biełaruskaj Chr. Dem jaśniej zahawaryć ab sabie i ab swajej prahramie i ahułam ab swaich planach dla swajho narodu.

Nadyšła wialikaja para apracawać prahramu niatolki palityčna-socyjalnuju, ale i maralna-relihijnuju. Nadyšła para stwaryć prahramu, dapaŭniajučuju niedastatki „Hramady” i “Sajuzu”. Zrabić heta musić Bieł. Chr. Demokracyja. Dziela hetaha biezadkładna treba nam prahledzić swaju staruju prahramu, paprawić, dadać, abnawić.

Woś-ža na hetym miejscy ŭsich našych pryjacielaŭ, prychilnikaŭ i adnadumcaŭ, zaklikajem wyskazacca ŭ dasie jaknajchutčejšym ahułam što da hetaj sprawy, a pradusim, što da takich punktaŭ:

1. Jak nam najlepš zwacca,

2. Ci ŭ skład našaj arhanizacyi majuć uwachodzić tolki biełarusy-kataliki, ci tak-ža i biełarusy prawasłaŭnyja,

3. Ci treba pakinuć ziamli, a kali tak, dyk skolki: kaściołu, carkwie,

4. Ci pawinna być relihija, jak pradmiet, u škole i chto akanšalna ab hetym pastanaŭlaje,

5. Ci pažadany poŭny raździeł miž kaściołam, carkwoj i dziaržawaj i ahułam, jakija praŭnyja pawinny być adnosiny miž kaściołam, carkwoj i dziaržawaj.

Na hetyja pytańni i im padobnyja usich, kamu lažyć na sercy ŭsiestarońniaje adradžeńnie našaha narodu, prosim adhuknucca jaknajšyrej, jaknajhłybiej i biezadkładna, bo pryšoŭ wialiki čas abnawicca.

Шаноўныя чытачы! Krynica.info з’яўляецца валанцёрскім праектам. Нашы журналісты не атрымліваюць заробкаў. Разам з тым праца сайту патрабуе розных выдаткаў: аплата дамену, хостынгу, тэлефонных званкоў і іншага. Таму будзем радыя, калі Вы знойдзеце магчымасць ахвяраваць сродкі на дзейнасць хрысціянскага інфармацыйнага парталу. Пералічыць сродкі можна на тэлефонны нумар Velcom: +375 29 6011791. Па магчымых пытаннях звяртайцеся на krynica.editor@gmail.com
23.05.2015 |




Блогі